روش تحقیق

جهت انجام این تحقیق اول نیازمند به یه پایگاه دادیم. ولی هیچ پایگاه داده­ای به وسیله محققان قبلی ارائه نشده بود. بنابر این عزممونو جزم کردیم یه پایگاه داده ایجاد کنیم. مرحله بعدی کار استخراج ویژگیا بود و مرحله آخر دسته بندی به کمک درخت تصمیم انجام شد.

۳-۲ ایجاد پایگاه داده

جهت انجام این تحقیق اول نیازمند به یه پایگاه دادیم. ولی هیچ پایگاه داده­ای به وسیله محققان قبلی ارائه نشده بود. بنابر این عزممونو جزم کردیم یه پایگاه داده ایجاد کنیم.

نیاز تحقیقات گرافولوژی (چه به شکل دستی و چه بوسیله کامپیوتر ) به یه پایگاه داده، ما رو برآن داشت تا نسبت به ایجاد و ارائه اون اقدام کنیم. بنابر این مجموعه ­ای از دستخطا­ی فارسی جمع آوری و با دقت ۶۰۰ dpi اسکن گردید. هم جهت با اخذ دستخط با بهره گرفتن از نظر استادان روانشناسی برآن شدیم که نوشته ای واحد که متن اون از دید تحریک احساسات خنثی باشه انتخاب کنیم تا هنگام نوشتن، احساسات افراد دچار تغییرات نکنه و از طرفی متن روان و ساده­ای باشه. بنابر این  یه متن خنثی از کتاب فارسی اول راهنمایی انتخاب گردید و از افراد خواستیم تا از روی اون بنویسن. از اونجایی که جهت راستی آزمایی تحقیقات گرافولوژی نیازمند به شناختی از شخصیت آدمایی که دستخطاشون بررسی می­کنیم داریم ، در کنار اخذ دستخط، از افراد خواستیم تا پرسشنامه­ای رو پرکنند. بنابر این پایگاه داده ارائه شده شامل نمونه دستخطا به همراه پرسشنامه تکمیل شده شخصیتی افراده. پرسشنامه مورد استفاده ما در این تحقیق  فرم کوتاه ۷۱ عبارت پرسشنامه شخصیتی  MMPIه .

روانشناسی

 

 

۳-۲-۱ پرسشنامه شخصیتی  MMPI  

آزمونهای هوش، آزمونهای شخصیت، سنجشهای رفتاری و مصاحبه های بالینی، همه درمورد مراجع، اطلاعات مهمی رو جفت و جور می­ کنن . مشاور و روان­شناس باید این اطلاعات رو ترکیب و کامل کنه و بر این پایه درباره­ی وضعیت الان مراجع فرضیه هایی بسازه و بعد با بهره گرفتن از فنون جور واجور، درستی فرضیه ها رو بیازماید و بر اون پایه تصمیمات درمانی مناسب رو طراحی کنه][i][.

آزمونهایی رو که در روند مشاوره و روان درمانی به کار می­روند، میشه به سه طبقه تقسیم کرد:

روان درمانی

آزمونهای توانایی ذهنی، آزمونهای شخصیت و آزمونهای روان- عصب شناختی (نوروپسیکولوژی)، آزمونهای رورشاخ، TATوMMPI  هم ازجمله آزمونهای رایج شخصیتی در موقعیتهای مشاوره و روان درمانی هستن][ii][ .

پرسشنامه چند وجهی مینه سوتا MMPI در روان سنجی و تحقیقات روان شناختی از جایگاه خاصی برخورداره. شاید در بخش روان شناسی کمتر پرسشنامه ای رو بشه یافت که به اندازه MMPI مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته باشه. MMPI کاربرد و موارد استفاده بسیار بزرگی داره. این پرسشنامه بارها در نقاط جور واجور جهان روی گروه های متفاوت اجرا گردیده. این پژوهشا سال هاست که ادامه داره و تا الان یافته ها با ارزشی رو در برداشته س و از این روش پیشرفتای بزرگی در زمینه های جور واجور به خصوص تشخیص بیماریهای روانی حاصل شده. از زمان تدوین پرسشنامه چند وجهی مینه سوتا به وسیله هتاوی ومک کین لی در سال ۱۹۴۰ این آزمون یکی از پر مصرف ترین پرسشنامه های شخصیتی بالینی بوده]۱۰[.

 

پرسشنامه MMPI به وسیله هاتاوی و مک کین لی جفت و جور شده تا به تشخیص بالینی بیماران کمک کنه. اونا اولین بار این پرسشنامه رو در سال ۱۹۴۱ عرضه کردن . هدف اونا این بود که اول اینکه ابزاری در اختیار روان شناسا و روان پزشکان بذارن که بتونن جنبه های جور واجور شخصیت به قانون و نابه قانون رو بررسی کنن، دوم اینکه کاربرد ساده باشه، سوم اینکه تا امکان داره شامل همه خصوصیات ممکن جهت بررسی­های آماری و بررسی اعتبار باشه و در آخر بشه با روش تجربی اعتبار اون رو بدست آورد. این پرسشنامه که دارای ۵۵۰ عبارته اول در مورد ۸۰۰ مریض روانی که به دقت انتخاب شده و تشخیص مرضی اونا از نظر بالینی کامل بوده اجرا گردید. بعد همین عبارات رو در مورد ۷۰۰ نفر از افراد عادی که از همون ناحیه جغرافیایی به عنوان گروه تماشاگر انتخاب شده بودن اجرا گردید. پاسخای افراد مریض از گروه های تشخیصی جور واجور رو با پاسخای افراد گروه تماشاگر مقایسه کرده و سوالاتی رو که از دید تشخیص افتراقی بین دو گروه ارزش خوبی داشتن انتخاب کردن. اینطوری هشت ملاک بالینی به دست اومد. به این هشت ملاک مرضی ملاک دیگری که بیشترً از آزمون ترمن مایلز اقتباس شده بود و بیشتر خصوصیات مردونگی زنونگی رو مورد بررسی قرار می­داد اضافه کردن. این ۹ اندازه رو با اضافه کردن چهار اندازه دیگه که جهت بررسی اعتبار و چگونگی پاسخای آزمونیه تکمیل کردن. اینطوری جمعا ۱۳ اندازه به وجود آوردن که شامل مقیاسای اعتباری و مقیاسهای بالینیه. حدود ۲۰۰ سوال پرسشنامه MMPI در تموم مشکلات بالینی لازم نیس. مینی مالت فرم کوتاه ۷۱ جمله ای پرسشنامهMMPIه. این فرم رو در سال ۱۹۶۸ کینکانن واسه فرم اصلی MMPI جفت و جور و مینی مالت نامگذاری کرد. کینکانن اعتبار مینی مالت رو روی بیماران روانی بستری مورد مطالعه قرار داد، رابطه اونو با فرم بلند MMPI بررسی کرد، و به این نتیجه رسید که در مینی مالت فقط ۹ درصد کاهش در توانایی اعتماد و ۱۴ درصد کاهش در شباهت نیم رخا مشاهده می شه ][iii] و [iv][.

مشکلات

یکی از دلایل طرح مینی مالت در سال ۱۹۶۸ به کار گیری اون در مواقعیه که اطلاعات حاصل از اجرای لازم باشه ولی کاربرد فرم اصلی به دلایلی غیر عملیه. اخوت، براهنی، شاملو، و نوعپرست ۷۱ عبارت از پرسشنامهMMPI رو اقتباس و با در نظر گرفتن فرهنگ خاص ایرونی اون رو در فرم کوتاهی تدوین و رشته ای از فعالیتای پژوهشی رو در این مورد شروع کردن. پژوهشایی که تا الان انجام شده و گزارش یه تیکه از اون در مجلات علمی کشور و مجامع بین المللی ارائه شده نشون دهنده ارزش تشخیصی فرم کوتاه ۷۱ جمله س ][v][.

مقیاسای پرسشنامهMMPI  به دو دسته تقسیم می­شن:

الف ) مقیاسای اعتباری

اندازه L :  این اندازه شامل ۵ عبارته که نشون دهنده خشکی، تحجر، و در عین حال کمال گرایی آزمودنیه. نمره زیاد در این اندازه بیان کننده اون هستش که آزمودنی تلاش داشته چهره­ای جز چیزی که هست از خود معرفی کنه.

اندازه F : این اندازه دارای ۱۵ عبارته. نمره زیاد در این اندازه بیشتر معلول اشتباه آزمودنی در جواب دادن به ۱۵ سوال اون، نبود فهم سوالا و یا نبود همکاری ویه. افراد گوشه گیر و اونا که افکار غیر عادی دارن. در این اندازه نمره بالایی دارن. نمره بالا در این اندازه هم نشونه شلوغی فکری آزمودنی و یا نبود همکاری یا نبود درک عبارات به وسیله آزمودنیه، در حالی که افراد آروم و قابل اعتماد در این اندازه نمره پایینی به دشت می کنن.

اندازه K : این اندازه شامل ۱۶ عبارته و براساس تحقیقات تجربی جفت و جور شده. در این اندازه آدمایی که خود رو کوچیک نشون می­ بدن و هم افراد مریض به دلیل رد علائم مرضی نمره بالایی کسب می­ کنن. کلا این اندازه واسه اندازه گیری حالت دفاعی جفت و جور شده. افراد بدبین و با احتیاط در این اندازه نمره پایینی به دشت می کنن.

با بررسی نمره آزمودنی در مقیاسای FوK می­توان به نگاه­های ایشون و چگونگی جواب دادن اون به سوال­­ها فهمید. هروقت F در نیمرخ آزمودنی بالاتر از K باشه، ایشون تلاش داشته خود رو بدتر از چیزی که هست جلوه دهد. هرگاهF  در نیمرخ آزمودنی پایین تر از k باشه، آزمودنی تلاش داشته خود رو بهتر از اون چیزی که هست نشون بده و  درگیری­ های عاطفی خود رو رد کنه ]۱۴[.

ب ) مقیاسای بالینی

اندازه HS : این اندازه که شامل ۱۴ عبارته مربوط به شکل تلقی و برداشت آزمودنی از وضع جسمی خویشه. آدمایی که از وضع جسمی خود شاکی هستن در این اندازه نمره بالایی میارن.

اندازه D : این اندازه که تشکیل شده از ۲۰ عبارته حالات ناامیدی و گوشه گیری و هم اینکه نبود اعتماد نفس افراد رو می­سنجد.

مقیاسHY :  این اندازه تشکیل شده از ۲۵ عبارته. آدمایی که زیاد متکی به بقیه هستن و در مورد ناراحتیای خود به اندازه کافی بینش ندارن و کسائی که  رفتارشون بدون پذیرش اجتماعیه در این اندازه نمره های بالایی به دست می­بیارن.

مقیاسPD : این اندازه دارای ۱۹ عبارته و نشون دهنده نبود توافق و رابطه گرم با اجتماع و خانواده س. نمره زیاد در این اندازه مربوط به افرادیه که بر علیه خونواده و محیط عصیان می کنن. نوجوانان گناهکار هم در این اندازه نمره بالایی به دست می­بیارن.

توافق

مقیاسPA : این اندازه دارای ۱۴ عبارته که محتوای اونا رو حساسیتا، موازین اخلاقی، بدبینی و شکایت از بقیه و اشاره به کمبوداشون تشکیل می­دهد. این اندازه افکار پارانوید رو باز می­شناسن. نمره بالا در این اندازه علاوه بر سوء ظن ، نشون دهنده این موضوعه که فرد گرایشای خود آزاری خود رو خارجی کرده و متوجه بقیه می­سازه.

مقیاسPT : این اندازه دارای ۱۶ عبارته که محتوای اونا رو علائم مرضی اضطراب و استرس، ترسا ودلهرهای بیجا و بی ارزش فرد تشکیل می­دهد. آدمایی که وسواسی بوده و از پدیده ها می ترسن و در اتخاذ تصمیم، ناتواناییایی از خود نشون می­ بدن و قادر نیستن فکر خود رو روی موضوعی متمرکز کنن در این اندازه نمره بالایی بدست میارن .بین این اندازه و اندازه sc اتحاد بالایی هست. اگه فردی در این دو اندازه نمره بالایی بگیره وجود اسکیزوفرنیا رو در مراحل پیشرفته نشون می­دهد.

اندازه SC :  این اندازه شامل ۲۰ عبارته که محتوای اونا رو گوشه گیری، افکار عجیب و غیر عادی، شکایت از وضع خانوادگی،  و چگونگی برداشت از خود تشکیل می­دهد. فردی که خود رو ناشناس، یکه و تنها احساس می­ کنه و عقیده داره که عضو جامعه خود نیس و مردم اون رو درک نمی­کنن در این اندازه نمره بالایی می آورد. البته بعضی از افراد نورتیک هم در این اندازه نمره بالایی می­بیارن.

اندازه MA : این اندازه دارای ۱۱ عبارته و دامنه بزرگی از فعالیتایی که متوجه امور الکی و بر خلاف سنن اجتماعی هستن نشون می­ بدن. آدمایی که رفتارای خود رو در ضبط و کنترل ندارن معمولاٌ در این اندازه نمره بالایی بدست می­بیارن. این افراد خوش بینی غیر منطقی نسبت به آینده خود داشته و بسیار حساس و زود رنج هستن ][vi][ .

خصایص و مشکل مراجع شش بعد مهم دارن:

۱- شدت مشکل: شدت مشکل نشون می­دهد که مشکل مراجع چقدر بر کارایی اون در انجام

دادن کارای روزمره اجتماعی، شغلی و یا در روابط میان فردی، تاثیر منفی برجای می­گذارد.

یکی از شاخصهای به درد بخور روان سنجی واسه تشخیص شدت مشکل، وجود برافراشتگی درمقیاسهای پارانویا ، اسکیزوفرنیا وهیپومانی و دو آزمون  MMPI  MMPI2است.

۲- درموندگی انگیزشی:  درموندگی انگیزشی به درجه­ تجربه­ی ذهنی مراجع از مشکل خود مربوطه که به صورت اضطراب، گم گشتگی و افسردگی شدید جلوه گر می­شه.

ازجمله مقیاسهای MMPI که نسبت به درموندگی انگیزشی حساسند، عبارتند از:  مقیاسهای F ، افسردگی و پسیکاستنی.

۳- پیچیدگی مشکل: مشکلات بعضی از مراجعه کنندگان پیچیده س و شکل های جور واجور رفتارها رو در برمی­گیرد. در آزمون MMPI هروقت اندازه هیپوکندری و افسردگی هر دو بالاتر از ۶۵ و اندازه هیپوکندری دست کم ۵ تا ۱۰ نمره بالاتر از اندازه افسردگی باشه، نشون دهنده طولانی بودن مشکله.

۴- سطح مقاومت:  مراجعه کنندگان جور واجور در پذیرش و پاسخدهی به درمان یا مقاومت در برابر اون با همدیگه فرق دارن.

برافراشتگی در مقیاسهای L،K ، پارانویا و اندازه هیپوکندری در آزمون MMPI نشون دهنده­ی سطح بالای مقاومته.

۵- سبک کنار اومدن:  سبک کنار اومدن مراجعه کنندگان، پیوستاری رو تشکیل می­دهد که یه بعد اون برونی کردن  و بعد دیگه، داخلی کردن  نامیده می­ شه.

شاخص سبک کنار اومدن به روش­ی برونی کردن از کل نمره های T سه اندازه انحراف روانی- اجتماعی ، پارانویا ، هیپومانی و شاخص سبک کنار اومدن به روش­ی داخلی کردن از کل نمره­های  T مقیاسهای افسردگی، پسیکاستنی و درونگرایی اجتماعی  آزمون MMPI  به دست میاد.

۶- مرحله­ی حل موضوع:  مراجعه کنندگان در روند تغییر، مراحل مختلفی رو پشت سر می­گذارن]۱۱[.

۳-۳  جامعه آماری

جامعه آماری این تحقیق شامل دو گروه جور واجور می­باشه این دو گروه عبارتند از :

  • یه گروه عادی از بین دانشجویان مقطع کاردانی و کارشناسی مرکز آموزش عالی علمی کاربردی جهاد دانشگاهی سمنان که به شکل تصادفی انتخاب شدن. تعداد افراد این گروه ۷۰ نفر شامل ۲۵ مرد و ۴۵ زن که بیشتر بین ۲۰ تا ۳۰ سال سن داشتن، می­باشن.
  • یه گروه دیگه مددجویان زندان شهر سمنان بودن. تعداد افراد این گروه ۷۰ مرد آقا در رنج سنی ۲۱ تا ۵۷ سال می­باشن. اخذ پرسشنامه و دستخط از این گروه با همکاری روانشناس زندان صورت گرفته تا حتی امکان از دید اعتباری قابل اعتماد باشه.

۳-۳۱  ملاحضات اخلاقی

رعایت مسایل اخلاقی و تضمین حقوق انسانی آزمودنی­ها یکی از کلی ترین مسایل در تحقیق­های آموزشی و پرورشیه. اولین و مهمترین حقی که هر آدم داره یعنی آزادی نبود مشارکت در تحقیق ، این اصل یا آزادی از این ناشی می­شه که آدم علاقمنده بعضی از اطلاعات مربوط به خود رو از اعضای جامعه دور نگاه داره یا این جور اطلاعات رو اصلا در اختیار اونا قرار نده. مثلا، خیلی از مردم علاقمندند که یافته های آزمونهای شخصیتی که واسه اونا اجرا می­شه، پنهونی باشه و به هیچ شکل این جور اطلاعات در اختیار بقیه قرار داده نشه. ً تموم آدمایی که تو یه تحقیق مشارکت می­ کنن حق دارن که واسه خود  اسم مستعار انتخاب کنن. یعنی افراد حق دارن واسه خود اسامی مستعاری انتخاب کنن تا شناخته نشن][vii][. بنابر این طی روند اخذ پرسشنامه و دستخط  افراد در صورت تمایل با ما همکاری کردن یعنی در مشارکت یا نبود مشارکت آزاد بودن. ً تنها کسائی که تمایل به دونستن نتیجه پرسشنامه بودن اسامی خود رو ذکر کردن و واسه بقیه افراد فقط از کد استفاده گردید.

۳-۴  نمونه دستخط­های پایگاه داده ارائه شده

در این بخش نمونه هایی از پایگاه داده ای که ارائه کردیم نشون داده می­شه.

دستخط شماره (۳-۱) یه دستخط ریزه و فقط از نصف کاغذی که در اختیار داشته استفاده کرده. براساس نظر خط شناسا خط بسیار ریز بیشتر مربوط به آدمایی ضعیف و کم روه. با نگاهی به نمودار T مربوطه، برافراشتگی بالا در مقیاسهای PT  و  HS دیده می­شه. برافراشتگی بالا در اندازه PT در نمودار T نشون دهنده خستگی روانی، ضعف روحی، اعتماد به نفس پایین و حساسیت بیخود و برافراشتگی بالا در مقیاسHS در نمودار فوق نشون دهنده خود مریض انگاری و اضطراب و اندیشه الکی در مورد سلامتی می­باشه. بالا بودن مقیاسL نشون می­دهد فرد تلاش داشته­است چهره­ای جز چیزی که هست نشون بده.

۱۰ مارنات، گراث، (۱۳۸۰)، راهنمای امتحان روانی، ترجمه پاشا شریفی و محمد رضا نیکخو، انتشارات رشد.

 

۱۱ ح.پاشا شریفی،  اندازه همخوانی تشخیص مبتنی بر قضاوت بالینی روان شناسا و مشاوران با یافته های اجرای آزمونMMPI  ، اندیشه و رفتار دوره دوم شماره ۶ زمستان۸۶٫

۱۲ س.چگینی، (۱۳۶۱)، تحقیق در ارزش تشخیص اندازه افسردگی فرم فارسی مینی مالت و پرسشنامه افسردگی بک، پایان نامه کارشناسی ارشد روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.

[iv] N. Jankowski and J. Gomuła,”Simultaneous Differential Diagnoses Basing on MMPI Inventory“, Department of Computer Methods & Psychology Outpatient Clinic ,Nicholas Copernicus University

و.اخوت، ل.دانشمند، (۱۳۵۷) ، ارزشیابی شخصیت، انتشارات دانشگاه تهران. ۱۴

۱۵ م. میرزمانی، بررسی مقیاسهای اعتباری فرم کوتاه پرسشنامه MMPI به زبون فارسی، مجله روان شناسی و علوم تربیتی ۱۳۸۰شماره ۲٫

۱۶ ع. دلاور ، روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی ، نشر ویرایش ، بهار ۸۷

علمی