رابطه بین هوش هیجانی با تعارض و خلاقیت کارکنان در اداره کل آموزش و پرورش استان گیلان- قسمت 27

رابطه بین هوش هیجانی با تعارض و خلاقیت کارکنان در اداره کل آموزش و پرورش استان گیلان- قسمت 27

  • قابلیت و رفتار کارکنان: مدیریت عناصر ضروری برای کارکنان از لحاظ خصایص، تواناییها، رفتارها و تعهد و رضایت شغلی را مورد توجه قرار داده که نتیجه آن در خلاقیت سازمانی مشخص میگردد.
  • توسعه استراتژي براي خلاقیت: مدیریت سمت و سوي استراتژي خلاقیت را مورد بررسی قرار میدهد که خلاقیت سازمانی را تسهیل میبخشد.
  • موضع استراتژي براي خلاقیت: مدیریت اجراي کارا و موثر استراتژيهاي متناظر در خلاقیت سازمانی را مورد توجه قرار میدهد.
  • مکانیزمی براي مدیریت منابع: مدیریت جمعآوري منابعی را مورد توجه قرار میدهد که خلاقیت سازمانی را تسهیل میبخشد.
  • مکانیزمی براي تصدیق و تعیین حد تغییرات مجاز براي خلاقیت: مدیریت یک سیستم تصدیق و پاداش دادن را همراه با دامنه تغییرات مجاز براي ابهام، خطا و تعارض در ارتباط با خلاقیت سازمانی مورد بررسی قرار میدهد( 2009؛Shui & Sang).
  • دیدگاه ماسون[41] و همکاران

    • پیچیدگی ساختاری: مدیریت الگوهایی از ساختار را مورد توجه قرار میدهد که یک سازمان بکار می‎گیرد تا اجرای خلاقیت سازمانی را تسهیل بخشد (2004؛Mason et al).

    دیدگاه لیمون و ساهوتا[42]

    • فاصله بین قدرتها در سازمان: مدیریت رسمی و توزیع سازی قدرت تحت ساختار سلسله مراتبی را مورد توجه قرار میدهد(2008؛Lemon & Sahota).

    2-3-9) تفاوت خلاقیت با نوآوری[43]
    نوآوری از کلمه لاتین ” Innovate ” به معنای ” ساختن یک چیز جدید ” استخراج شده است. شوچیتی اولین کسی بود که نوآوری را در قالب مفهوم علمی مطرح کرد. در واقع وی در پی شناخت عوامل موثر بر رشد اقتصادی کشورها بود که در این راستا به نقش و اهمیت حیاتی نوآوری در رشد کشورها پی برد (احمدی، 1391) نوآوری یک نظام مدیریتی است که بر رسالت سازمان تاکید دارد، به دنبال فرصتهای استثنایی است و تعیین می‌کند که آیا مناسب مسیر استراتژیک سازمان است یا خیر، معیارهای موفقیت را معلوم می‌کند و نیز به دنبال فرصتهای جدید است. دراکر بر این باور است که نوآوری موفق مستلزم کار سخت متمرکز و هدفمند است. نوآوری یک عامل اساسی درایجاد رقابت درسطح جهانی است که منجر به رشد سازمانی می‌شود، موفقیت آینده را دربردارد و همانند موتوری است که به شرکتها اجازه می‌دهد در اقتصاد جهانی از کارآیی مستمری برخوردار شوند( 2012؛Carol et al). از نوآوری به عنوان طلسمی که به شرکتها مزیت خارق العاده در مقابل رقبا می دهد یاد کرده اند. نوآوری دلالت برآوردن چیزی جدید به مرحله استفاده دارد. به طور کلی تعریف نوآوری یکیازموارد زیر را شامل می شود:

    • نوآوری در خروجی ها: نوآوری در محصولات، خدمات و امور توزیع محصولات و خدمات.
    • نوآوری درورودی ها: نوآوری در مواد مصرفی مورداستفاده، نوآوری در منابع و شیوه های تامین آنها.
    • نوآوری درفرآیندها: نوآوری در فرآیندهای تکنولوژیک، نوآوری در مهارت ها و رویه های اجرایی انجام امور (2011؛Dewett).

    نوآوری بیشتر جنبه عملی دارد و در حقیقت محصول نهایی عمل خلاقیت است. نوآوری مهارتی است که با بسیاری همکاریهای دیگر همراه است. نوآوری به دگرگونیهای عمده در زمینه پیشرفتهای تکنولوژیک یا ارائه تازه ترین مفاهیم مدیریت یا شیوه های تولید، اطلاق می شود. هالت (1998) اصطلاح نوآوری را در یک مفهوم وسیع بهعنوان فرآیندی برای استفاده از دانش یا اطلاعات مربوط به منظور ایجاد یا معرفی چیزهای تازه و مفید به کاربرد، وارکینگ [44] نیز توضیح میدهد که: نوآوری هر چیز تجدید نظر شده است که طراحی و به حقیقت درآمده باشد و موقعیت سازمان را در مقابل رقبا مستحکم کند و نیز یک برتری رقابتی بلندمدت را میسر سازد(طالب بیدختی، انوری، 1390). نوآوری خلاقیت متجلی شده و به مرحله عمل رسیده است، به عبارت دیگر نوآوری یعنی اندیشه خلاق تحقق یافته، نوآوری همانا ارائه محصول، فرایند و خدمات جدید به بازار است، نوآوری بکارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است. نوآوری عبارت از گرفتن ایده و انجام اقداماتی در راستای آن است (تولایی، 1391).
    اگرچه واژه خلاقیت با نوآوری به طور مترادف استفاده می شود اما غالب محققان معتقدند که دو اصطلاح نوآوری و خلاقیت باید به طور جدا مدنظر قرار گیرند، چرا که دارای معانی و تعاریف جداگانه ای هستند مخصوصاً در سازمان ها ( 2011؛Mohr). خلاقیت اشاره به آوردن چیزی جدید به مرحله وجود دارد، در حالی که نوآوری دلالت برآوردن چیزی جدید به مرحله استفاده دارد ( 2013؛Servo Rosenfeld &). همچنین ماهیت خلاقیت یا اختراع را از نوآوری به وسیله معادله زیر میتوان تفکیک کرد:
    انتفاع + اختراع + مفهوم = نوآوری
    در معادله نوآوری فوق، کلمه مفهوم اشاره بر ایده ای است که باتوجه به چهارچوب مرجعی آن فرد، دپارتمان، سازمان و یا یک دانش انباشته شده جدید است. کلمه اختراع اشاره به هر ایده ای جدید است که به حقیقت رسیده باشد، کلمه انتفاع بر بدست آوردن حداکثر استفاده از یک اختراع دلالت دارد. (طالب بیدختی، انوری؛ 1384).
    2-3-10) تکنیکهای خلاقیت و نوآوری
    برای اینکه خلاقیتی ایجاد و پرورش یابد بایستی فنون و تکنیکهایی رعایت گردد. محققان مختلف به تکنیکهای مختلفی از جمله یورش فکری یا طوفان مغزی، الگوبرداری از طبیعت، تکنیک گروه اسمی، گردش تخیلی، تفکر موازی، ارتباط اجباری، به کارگیری استراتژی تمرکز و سادگی، آموزش خلاقیت، به کارگ
    یری فنون پرورش خلاقیت و تکنیک خلاقیت شش کلاه تفکر را به عنوان فنون خلاقیت نام بردهاند که در اینجا به تعدادی از آنها اشاره میشود.
    الف) تکنیک گروه اسمی[45]
    گروه اسمی نام تکنیکی است که نیز تا حدودی در صنعت رواج یافته است. فرآیند تصمیم گیری در این تکنیک متشکل از پنج مرحله است:

    1. اعضاء گروه در یک میز جمع می شوند و موضوع تصمیمگیری به صورت کتبی به هریک از اعضا داده می شود و آنها چگونگی حل مسئله را می نویسند.
    2. هریک از اعضا به نوبه، یک عقیده را به گروه ارائه میدهد.
    3. عقاید ثبت شده در گروه به بحث گذارده میشود تا مفاهیم برای ارزیابی روشنتر و کامل تر شود.
    4. هر یک از اعضاء مستقلاً و مخفیانه عقاید را درجه بندی می کنند‍.
    5. تصمیم گروه آن تصمیمی خواهد بود که در مجموع بیشترین امتیاز را بدست آورده باشد(Liebwitz, 2010).

    یکی از انواع روشهای گروه اسمی تکنیک 5-3-6 است. در این تکنیک شش نفر به عنوان اعضای جلسه هر کدام سه ایده یا نظر جدید را درباره مسئله مورد نظر بر روی سه کارت مینویسند. این کارتها بین افراد جلسه مبادله میشوند به طوری که هر فرد پنج بار سه ایده افراد دیگر را ملاحظه میکند و در ذیل آن ایده و نظر خود را میافزاید. ایدههای اظهار شده موجب برانگیختن ایدههای جدیدتر به وسیله اعضای جلسه می‎شوند و زنجیرهای از افکار بوجود میآورند (الوانی، 246:1386).
    ب) به کارگیری استراتژی تمرکز و سادگی
    خلاقیت باید فقط یک کار انجام دهد در غیراین صورت مردم را دچار سردرگمی می کند. خلاقیتهای اثربخش از جاهای کوچک شروع می شوند. آنها از اول خیلی بزرگ نبوده اند و تنها برای انجام یک کار خاص بوده اند. خلاقیت پیش از آنکه حاصل نبوغ باشد، حاصل کار است. خلاقیت به دانش، مهارت و تمرکز نیاز دارد. این واضح است که افرادی استعداد بیشتری برای خلاقیت دارند، اما این استعدادها در یک زمینه محدود و مشخص است. در حقیقت نوآوران به ندرت در بیش از یک زمینه فعالیت دارند. بنابراین، بایستی در ایجاد و پرورش خلاقیت استراتژی تمرکز به یک موضوع، یک فکر، یک کار در سازمان و یا جامعه انتخاب شود تا افراد بتوانند از مجموعه توانمندیهای ذهنی و عقلی خود در راستای به وجود آوردن روشهای جدید و ابداع پیرامون یک موضوع خاص استفاده بهینهای کنند، زیرا مشغول و درگیرشدن با چند زمینه کاری موجب سطحی نگری شده واز عمیق فکر کردن جلوگیری می کند و در نتیجه خلاقیت حاصل نمی شود (سلطانی، 1393).
    ج) آموزش خلاقیت
    خلاقیت و نوآوری امری است که وجود آن دائماً در سازمان احساس می شود. بنابراین، باید نهادینه شود و جزء کار و فرهنگ سازمان گردد. هرگاه مدیران سطوح عالی و سیاستگذاران سازمان، خود به خلاقیت و نوآوری به عنوان فعالیتهای ضروری و حیاتی باور نداشته باشند هیچ فعالیتی در این زمینه دوام نخواهد یافت. ایجاد هستههای پژوهشی و نوآوری در سازمان میتواند کار خلاقیت و نوآوری را تسهیل و تسریع کند. ایجاد باورهای مشترک برای نوآوری و اینکه به عنوان یک هنجار مشترک در سازمان به خلاقیت نگریسته شود نیاز به آموزش دارد. تافلر مهمترین فعالیت و راه رویارویی با تحولات عظیم و زندگی آینده را برای پذیرش تغییر، آموزش میداند. آموزش موثر و پرمایه به افراد کمک میکند تا آنها بتوانند به رشد و توانایی کافی در شغل خود دست یابند و با کارآیی بیشتری کار کنند. مدیران باید بدانند که یکی از هدف‎های مهم در آموزش در محیط پرتلاطم و متغیر کنونی، آموختن شیوه های خلاقیت و نوآوری است (زارعی، 1390).