تراکم های مختلف کاشت بر میزان عملکرد دانه و علوفه جو تاثیر معنی  …

تراکم های مختلف کاشت بر میزان عملکرد دانه و علوفه جو تاثیر معنی …

بر اساس نتایج تجزیه واریانس اثر سطوح مختلف تراکم کاشت بر طول سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار شده است (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد که با افزایش تراکم بوته طول سنبله کاهش یافت (شکل ۲-۴). بیشترین طول سنبله مربوط به تراکم ۱۰۰ بوته با میانگین ۹/۵ سانتیمتر و کمترین اندازه طول سنبله مربوط به تراکم ۵۵۰ بوته در مترمربع با میانگین ۳/۵ سانتیمتر بود. در تراکمهای بالا به دلیل افزایش رقابت بین بوتهها بر سر آب، مواد غذایی، نور و سایر مواد و محدودیت منابع، سهم مواد پروردهای که به هر بوته میرسد کاهش یافته و در نتیجه طول سنبله با افزایش تراکم کاهش مییابد. سالکزمانی و همکاران (۱۳۸۳) با بررسی اثر مقادیر مختلف بذر بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپهای جدید گندم دیم گزارش کردند که اثر مقدار بذر بر طول سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار بوده است و با افزایش مقدار بذر مصرفی طول سنبله رو به کاهش است و تفاوتی بین میزان بذر ٢۵۰، ۳۰۰ و ۳۵۰ بذر در متر مربع از نظر طول سنبله وجود نداشت.

شکل ۳-۴ اثر سطوح مختلف تراکم کاشت بر طول سنبله در جو

۲-۲-۴ اثر سطوح مختلف زمان برداشت علوفه بر طول سنبله

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که طول سنبله تحت تاثیر سطوح مختلف زمان برداشت علوفه در سطح احتمال یک درصد معنیدار شده است (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد که برداشت علوفه در هر دو مرحلهی ابتدای ساقه رفتن و اواسط ساقه رفتن باعث کاهش طول سنبله گردیده است اما اختلاف معنیداری بین این دو مرحله برداشت از نظر طول سنبله وجود ندارد و برداشت در هر دو مرحله در یک گروه آماری قرار میگیرند (جدول ۴-۴). برداشت علوفه باعث شد که گیاه بخش زیادی از مواد تولیدی حاصل از فتوسنتز را صرف جبران بخشهای حذف شده کند در نتیجه سهم بخش زایشی از مواد غذایی کاهش یافته که در نتیجه باعث کاهش طول سنبله خواهد شد.

۳-۲-۴ اثرات متقابل تراکم کاشت و زمان برداشت علوفه بر طول سنبله

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل سطوح تراکم کاشت و زمان برداشت علوفه بر طول سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد (جدول ۱-۴). مقایسه میانگین اثرات متقابل نشان داد که در تراکم ۱۰۰ بوته در مترمربع، عدم برداشت و برداشت در ابتدای ساقه رفتن بیشترین طول سنبله را داشت و با هم تفاوت معنیدار ندارد اما در تراکم ۲۵۰ بوته، عدم برداشت و برداشت در اواسط ساقه رفتن نسبت به این صفت برتری داشتند و با افزایش تراکم به ۴۰۰ بوته، تیمار عدم برداشت بیشترین طول سنبله را دارد (شکل ۳-۴). پس میتوان نتیجه گرفت که هم افزایش تراکم بوته و هم برداشت علوفه بر کاهش طول سنبله اثرگذار بوده است. برداشت علوفه باعث حذف اندامهای هوایی و بخشهای فتوسنتز کننده گیاه میشود در نتیجه میزان تولید مواد فتوسنتزی در گیاه کاهش یافته و باعث کاهش طول سنبله شد که در تراکمهای بالا این موضوع شدت بیشتری دارد.
شکل ۴-۴ اثر متقابل تراکم کاشت و زمان برداشت علوفه بر طول سنبله در جو

۳-۴ تعداد پنجه

۱-۳-۴ اثر تراکم کاشت بر تعداد پنجه

از نظر تعداد پنجه بین سطوح مختلف تراکم کاشت در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنیداری وجود دارد (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد که با افزایش تراکم بوته در واحد سطح تعداد پنجه در بوته کاهش پیدا میکند (شکل ۴-۴). بیشترین تعداد پنجه مربوط به تراکم ۱۰۰ بوته و کمترین تعداد پنجه مربوط به تراکم ۵۵۰ بوته در مترمربع بوده است. کاهش تعداد پنجه با افزایش تراکم احتمالا به دلیل افزایش رقابت بر سر مواد غذایی و رطوبت می باشد. با افزایش تراکم رقابت بین بوتهها بر سر مواد غذایی و رطوبت افزایش مییابد که در نتیجه باعث کاهش فضای تغذیهای بوتهها و ارسال نور به بخشهای پایین کانوپی گیاه میشود در نتیجه تعداد پنجه در بوته کاهش یافته و در نتیجه گیاه مواد فتوسنتزی را برای ادامه رشد اندامهای هوایی بالاتر مصرف میکند. نتایج به دست آمده با نتایج فراریس[۲۱] و همکاران، (۱۹۸۶) مطابقت دارد. فومن (۱۳۸۴) با بررسی اثر تراکم کاشت بر صفات مختلف ارقام امیدبخش سورگوم علوفهای نشان داد که تیمار تراکم کاشت بر تعداد پنجه در بوته اثر معنیدار داشته است و با افزایش تراکم تعداد پنجه در بوته کاهش پیدا میکند به طوری که بیشترین تعداد پنجه مربوط به تراکم ۲۰۸ هزار بوته و کمترین تعداد پنجه مربوط به ۴۱۷ هزار بوته در هکتار بوده است.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

شکل ۵-۴ اثر سطوح تراکم کاشت بر تعداد پنجه در جو

۲-۳-۴ اثر سطوح زمان برداشت علوفه بر تعداد پنجه

نتایج تجزیه واریانس آزمایش حاضر نشان داد بین سطوح مختلف زمان برداشت علوفه از نظر تعداد پنجه در بوته اختلاف معنیدار وجود داشت (جدول ۱-۴). به طوری نتایج مقایسه میانگین نشان داد که برداشت علوفه باعث افزایش تعداد پنجه در بوته شده است (جدول ۴-۴). ملاحظه میشود که بیشترین تعداد پنجه مربوط به تیمار برداشت در اواسط ساقه رفتن است البته بین دو تیمار برداشت در ابتدای ساقه رفتن و برداشت در اواسط ساقه رفتن اختلاف معنیداری وجود ندارد و هر دو تیمار در یک گروه قرار میگیرند و کمترین تعداد پنجه مربوط به عدم برداشت علوفه میباشد. می توان نتایج به دست آمده را اینگونه استدلال کرد که حذف بخشهای هوایی گیاه باعث حذف چیرگی راسی در گیاه شده که باعث باعث تحریک رشد رویشی و افزایش تعداد پنجه در هر بوته در تیمارهای برداشت علوفه نسبت به تیمار عدم برداشت علوفه شد.
مختارپور و همکاران (۱۳۹۰) با بررسی اثر تراکم بوته و چینبرداری بر بعضی خصوصیات مورفولوژیک، عملکرد علوفه و بذر گیاه سولا به این نتیجه رسیدند که تیمار چینبرداری اثر بسیار معنیداری بر تعداد پنجه در بوته داشته است به طوری که با افزایش تعداد چینبرداری تعداد پنجه کاهش پیدا میکند بیشترین تعداد پنجه مربوط به یک مرحله برداشت و کمترین تعداد پنجه مربوط به دو مرحله چینبرداری میباشد.

۴-۴ تعداد سنبلچه در سنبله

۱-۴-۴ اثر تراکم کاشت بر تعداد سنبلچه در سنبله

تاثیر سطوح تراکم کاشت بر تعداد سنبلچه در سنبله در سطح یک درصد معنیدار شد (جدول ۱-۴). مقایسه میانگینها نشان داد که با افزایش تراکم بوته در متر مربع تعداد سنبلچه در سنبله کاهش مییابد (شکل ۵-۴). به طوری که بیشترین تعداد سنبلچه در سنبله در تراکم ۱۰۰ بوته در مترمربع (۹۸/۱۸) و کمترین تعداد سنبلچه در سنبله در تراکم ۵۵۰ بوته (۲۱/۱۵) مشاهده شد. البته بین تراکمهای ۴۰۰ و ۵۵۰ بوته از نظر تعداد سنبلچه در سنبله تفاوت معنیدار وجود نداشت و هر دو تراکم در یک گروه آماری قرار گرفتند. قبادی و همکاران (۱۳۷۷) گزارش کردند که تراکم کاشت در تعداد سنبلچه در سنبله در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنیدار ایجاد کرده است به طوری که با افزایش تراکم کاشت تعداد سنبلچه در سنبله کاهش یافته است. بیشترین تعداد سنبلچه در سنبله مربوط به تراکمهای ۲۰۰ و ۳۰۰ بوته و کمترین تعداد سنبلچه در سنبله مربوط به تراکم ۶۰۰ بوته در مترمربع است.

شکل ۶-۴ اثر تراکم کاشت بر تعداد سنبلچه در سنبله

۲-۴-۴ اثر زمان برداشت علوفه بر تعداد سنبلچه در سنبله

اثر زمان برداشت علوفه بر تعداد سنبلچه در سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار شده است (جدول ۱-۴). براساس نتایج مقایسه میانگین (جدول ۴-۴) برداشت علوفه باعث کاهش تعداد سنبلچه در سنبله خواهد شد اما بین تیمارهای برداشت در ابتدای ساقه رفتن و برداشت در اواسط ساقه رفتن اختلاف معنیدار وجود ندارد و بیشترین تعداد سنبلچه در سنبله در تیمار عدم برداشت (۳/۱۸) مشاهده شد.

۵-۴ وزن هزار دانه

۱-۵-۴ اثر تراکم بوته بر وزن هزار دانه

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تراکم بوته بر وزن هزار دانه در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد (جدول ۱-۴). مقایسه میانگینها نشان داد که افزایش تراکم بوته باعث کاهش وزن هزار دانه شد (شکل ۶-۴). بیشترین وزن هزار دانه مربوط به تراکم ۱۰۰ بوته (۴/۳۰ گرم) و کمترین میزان وزن هزار دانه مربوط به تراکم ۵۵۰ بوته (۲۶ گرم) بود اما تراکمهای ۴۰۰ و ۵۵۰ با هم از نظر وزن هزار دانه تفاوت معنیدار نداشتند. با افزایش تراکم کاشت رقابت درون بوتهای و بین بوتهای افزایش یافته و مواد فتوسنتزی کمتری برای پر کردن دانهها اختصاص یافته و در نهایت وزن هزار دانه کاهش مییابد. همچنین شرایط نامطلوب محیطی از جمله کاهش نفوذ نور میتواند بر روی وزن هزار دانه تاثیر منفی داشته باشد. نتایج بدست آمده با نتایج جوادی و همکاران (۱۳۸۶) مطابقت نداشت. علوی و همکاران (۱۳۸۷) گزارش کردند که اثر تراکم بوته در سورگوم علوفهای بر وزن هزار دانه در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد به گونهای که در تراکم ۵۰ هزار بوته وزن هزار دانه حداکثر و در تراکم ۱۱۰ هزار بوته حداقل بود و با افزایش تراکم وزن هزار دانه به طور معنیدار کاهش یافت. امام و همکاران، (۱۳۷۲) دلیل کاهش وزن هزار دانه با افزایش تراکم را، کاهش نفوذ نور و رقابت خوشهها به عنوان مخزن بیان کردند. همچنین گادنر[۲۲] (۲۰۰۷) گزارش کرد که کاهش وزن هزار دانه در تراکمهای بالا میتواند از برتری اندامهای رویشی در رقابت با اندامهای زایشی ناشی شده باشد.

شکل ۷-۴ اثر تراکم بوته بر وزن هزار دانه

۲-۵-۴ اثر زمان برداشت علوفه بر وزن هزار دانه

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر زمان برداشت علوفه بر وزن هزار دانه در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد که برداشت علوفه باعث کاهش وزن هزار دانه شد (جدول ۵-۴). به طوری که بیشترین وزن هزار دانه مربوط به تیمار عدم برداشت علوفه (۵/۳۰ گرم) و کمترین وزن هزار دانه مربوط به برداشت در اواسط ساقه رفتن (۷/۲۵ گرم) بود. وزن هزار دانه یکی از اجزای عملکرد دانه محسوب میشود و صفتی است که بیشتر تحت تاثیر فتوسنتز طی مرحله پر شدن دانه قرار میگیرد، بنابراین کاهش طول دوره پر شدن دانه بر اثر تاخیر در برداشت علوفه در کشت دومنظوره غلات یکی از علل مهم کاهش وزن هزار دانه به حساب میآید. همچنین تاخیر در برداشت علوفه باعث کاهش شاخص سطح برگ و کوتاه شدن طول دوره پر شدن دانهها میشود در نتیجه وزن هزار دانه کاهش مییابد. نتایج به دست آمده با نتایج توکلیکاخکی (۱۳۷۳)و اسکات[۲۳] (۱۹۸۹) مطابقت دارد.
زمانیان (۱۳۸۱) با بررسی تاثیر تاریخ کاشت و الگوی برداشت بر عملکرد علوفه و بذر شبدر برسیم طی سه سال متوالی گزارش کرد که الگوی برداشت اثر معنیدار بر وزن هزار دانه داشته است به طوری که در طی سه سال با افزایش تعداد چینبرداری و تاخیر در زمان برداشت علوفه وزن هزار دانه کاهش پیدا کرد. بیشترین وزن هزار دانه در سال اول در تیمار بدون چینبرداری، در سال دوم در چین دوم و در سال سوم نیز در چین دوم مشاهده شد.

۳-۵-۴ اثرات متقابل تراکم کاشت و زمان برداشت علوفه بر وزن هزار دانه

اثر متقابل تراکم کاشت و زمان برداشت علوفه بر وزن هزار دانه با احتمال یک درصد معنیدار شد (جدول ۱-۴). مقایسه میانگین اثرات متقابل نشان داد که بیشترین وزن هزار دانه مربوط به تیمار ۱۰۰ بوته و عدم برداشت علوفه بود (شکل ۷-۴). اما همانگونه که ملاحظه میشود با افزایش تراکم بوته و برداشت علوفه وزن هزار دانه کاهش یافته است. تراکمهای ۱۰۰، ۲۵۰ و ۵۵۰ بوته در تیمار عدم برداشت علوفه و برداشت در ابتدای ساقه رفتن برتری داشته اما در تراکم ۲۵۰ بوته برداشت در ابتدا و اواسط ساقه رفتن اختلاف معنیدار با هم ندارند. به نظر میرسد افزایش تراکم به ۵۵۰ بوته همچنین تاخیر در برداشت علوفه باعث افزایش رقابت بین بوتهها بر سر مواد غذایی، نور، آب و غیره شده است که نتیجه آن کاهش وزن هزار دانه بوده است.

شکل ۸-۴ اثر متقابل تراکم بوته و زمان برداشت علوفه بر وزن هزار دانه

۶-۴ تعداد دانه در سنبله

۱-۶-۴ اثر تراکم کاشت بر تعداد دانه در سنبله

اثر سطوح تراکم کاشت بر تعداد دانه در سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار شده است (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد افزایش تراکم بوته باعث کاهش تعداد دانه در سنبله شد (شکل ۸-۴). به طوری که بیشترین تعداد دانه در سنبله در تراکم ۱۰۰ بوته در مترمربع (۹/۴۲ دانه) و کمترین تعداد دانه در سنبله در تراکم ۵۵۰ بوته در مترمربع (۳/۳۴ دانه) مشاهده شد. در تراکمهای بالا به دلیل افزایش رقابت در جهت رسیدن به نور و جذب مواد غذایی، گیاه انرژی و توان فتوسنتزی بیشتری صرف افزایش ارتفاع از طریق افزایش طول میانگرهها نموده و این موضوع باعث کاهش ارسال مواد فتوسنتزی به سمت مقاصد فیزیولوژیکی موجود در خوشه میشود و در نهایت سقط جنین را به دنبال دارد و تعداد دانههای بارور کاهش مییابد. ویلی[۲۴] و همکاران (۱۹۷۱) گزارش کردند که با افزایش تراکم، رقابت بین بوتهای بیشتر شده و چون سهم هر بوته از عناصر غذایی خاک و نور کاهش مییابد امکان تولید ماده خشک گیاهی و همچنین تشکیل دانه کمتری در هر سنبله وجود خواهد داشت در نتیجه تعداد دانه تشکیل شده در هر سنبله کاهش مییابد.
جوادی و همکاران (۱۳۸۶) با بررسی تاثیر تراکم بوته بر صفات زراعی، میزان کلروفیل و درصد انتقال مجدد ساقه در چهار رقم سورگوم دانهای گزارش کردند که اثر تراکم بر تعداد دانه در پانیکول معنیدار گردید. با افزایش تراکم تعداد دانه در پانیکول کاهش یافت به طوری که افزایش تراکم از ۱۰۰ هزار به ۲۶۰ هزار بوته در هکتار باعث شد تعداد دانه ۸۶/۳۶ درصد کاهش پیدا کند.

شکل ۹-۴ اثر تراکم بوته بر تعداد دانه در سنبله در جو

۲-۶-۴ اثر زمان برداشت علوفه بر تعداد دانه در سنبله

اثر سطوح تیمار زمان برداشت علوفه بر تعداد دانه در سنبله در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود (جدول ۱-۴). نتایج مقایسه میانگین نشان داد که برداشت علوفه باعث کاهش تعداد دانه در سنبله شد (جدول ۴-۴). به طوری که بیشترین تعداد دانه در سنبله در تیمار عدم برداشت علوفه (۵/۴۱ دانه) و کمترین تعداد دانه در سنبله در تیمارهای برداشت در ابتدای ساقه رفتن و برداشت در اواسط ساقه رفتن (۲/۳۸ دانه) بدست آمد. علت کاهش معنیدار شمار دانه در سنبله را در برش علوفه در اواسط ساقه رفتن میتوان تولید سنبلههای حاصل از پنجههای ثانویه دانست، زیرا که پنجههای ثانویه دوره رشد رویشی کمتری داشته و در نتیجه سنبلههای کوچکتر با شمار دانه کمتری تولید نمودند. رحیمیان و خزاعی (۱۳۷۱) این مسئله را در مورد برداشت دیر علوفه تایید میکنند. فتحی و همکاران (۱۳۸۰) نشان دادند که زمان برداشت علوفه تاثیر معنیداری بر تعداد دانه در سنبله دارد. بیشترین و کمترین تعداد دانه در سنبله به ترتیب در برداشت علوفه در آغاز ساقه رفتن و برداشت در مرحله اواسط ساقه رفتن به دست آمد.

برچسب گذاری شده با: , , ,