اولین مترجم زن ایرانی چه کسی بود ؟

تاج ماه آفاق الدوله رو اولین زن مترجم ایرونی می دانند.

 

 

به گزارش ایسنا، اولین زنی که در ایران دست به کار ترجمه زد، تاج ماه آفاق الدوله بود که نمایشنامه «نادرشاه» اثر «نریمان نریمانف» رو از ترکی به فارسی برگرداند و اون رو در سال ۱۳۲۴ هجری قمری منتشر کرد.

 

محمد گلبن – پژوهشگر ـ درباره اصلاح ترجمه نمایشنامه «نادرشاه» که بوسیله تاج ماه آفاق الدوله از زبون ترکی به فارسی پس فرستاده شده، به ایسنا می گوید: می تونیم بگیم تاج ماه آفاق الدوله اولین زنیه که در ایران دست به کار ترجمه می زند. من از کودکی عادت داشتم نسخه های خطی و کتاب جمع بیاری کنم. نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» رو که خانوم آفاق الدوله ترجمه کرده ان، سال ها پیش یکی از آشنایانم به من داد تا این که متن اون رو خوندم و دیدم اثر بسیار جالیه و اون رو اصلاح کردم و نسخه اصلاح شده اون حدود سال ۷۳ در شماره پنجم فصلنامه «تئاتر» به تلاش خانوم لاله تقیان به چاپ رسید.

 

اون هم اینکه درباره نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» که تاج ماه آفاق الدوله اون رو ترجمه کرده، عنوان می کنه: من کتابخونه شخصی ام رو به آستان قدس رضوی مشهد مقدس و مجلس تقدیم کرده ام که نسخه خطی این کتاب هم همراه کتاب ام بود. فکر می کنم نسخه میکروفیلم اونم در کتابخونه مرکزی دانشگاه تهران نگه داری می شه.

 

این پژوهشگر درباره اولین مترجمان در ایران می گوید: در سال ۱۲۷۰ در دوره احمدشاه، ترجمه از زبون عادی اون موقع که فرانسه بود، رواج داشت. پدر پروین اعتصامی مجله ای به نام «بهار» منتشر می کرد که درواقع، در این مجله اولین ترجمه ها از زبون فرانسه به فارسی منتشر می شد.

 

گلبن در ادامه می افزاید: حسن پیرنیا ملقب به مشیرالدوله که سیاستمدار و وکیل و مترجم ایرونی در دوره ناصرالدین شاه قاجار بود، در اواخر دوره قاجاریه به سمت اول وزیری رسید و چندی هم ریاست اداره امور خارجه ایران رو برعهده داشت. اون به هفت زبون زنده دنیا صحبت می کرد و تحصیل کرده کشور روسیه بود. پیرنیا از کسائی که در وزارت امور خارجه استخدام می شدن، درخواست می کرد که به مدت سه سال دوره آموزش زبون های جور واجور رو بگذرونن. کتاب «تاریخ ایران باستان» اون که در سه جلده، اولین کتاب تاریخ مهمیه که درباره ایران قبل از اسلام نوشته شده.

 

این پژوهشگر در آخر سخنانش می گوید: در دوره ناصرالدین شاه و زمان امیرکبیر خیلی از شاگردان اون اولین مترجمان ایران بودن؛ چون مجبور بودن خیلی از کتاب های تجارت، کشاورزی و علوم رو از زبون فرانسه به فارسی ترجمه کنن.

 

به گزارش ایسنا، تاج ماه در اول نمایشنامه «نادرشاه» خود رو کمینه تاج ماه آفاق الدوله همشیره «آقا اسماعیل آجودان باشی» و عیال «فتح الله ارفع السلطنه طالش» معرفی می کنه. تاج ماه، بچه علی اکبر خان آجودان باشی، اهل زنجان و پدرش علی اکبر خان، یکی از نظامیان قاجاری بود. جدا از ترجمه نمایشنامه «دره نادری» یا «نادرشاه»، مجموعه دست نوشته ای از نامه ها و شعرهایی از تاج ماه به جا مونده. این مجموعه با عنوان دیوان اشعار مجموعه تاج ماه به شماره ۳۵۵۲ در کتابخونه مرکزی دانشگاه تهران نگه داری می شه. دوسوم این مجموعه شامل گزیده شعرهای شاعران دوره قاجاره و یه سوم دیگه اون به نامه ها و تعداد کمی به سروده های تاج ماه اختصاص داره. نوشته های تاج ماه رو از نظر موضوعی می توان این گونه رده بندی کرد: نامه درباره مسائل خانوادگی، نامه به دوستان، نامه های بقیه، انشاها و شعرها.