اولین جاعل اسکناس در ایران چه کسی بود؟

0 Comments

یه گاف باحال و جابجایی یه کلمه در اسکناس، «میرزا آقا خان اسکناسی» رو به دام قانون انداخت تا پرونده اولین جاعل اسکناس در ایران این طوری بسته شه.

مجله مهر: چندوقتی جاشون پشت شیشه مغازه ها بود. کمی بعد، شکل های جور واجور سوراخ شده شون زیر میز دخل کاسبان جا خوش کرد و بعضی هم پشت ویترینا رفتن. شاید اما شاید ندونین ماجرای اسکناسای تقلبی در ایران، داستانی ۱۰۰ ساله س.

به بهونه انتشار تصویر اولین اسکناس تقلبی در ایران، رفته ایم سراغ اولین جاعلان اسکناس در ایران و جهان و چگونگی  لو رفتن شون.

پول کثیف

شاید همزمان با اولین سکه پولی که ضرب شد بعضیا به فکر افتادن که چیجوری می شه از پول، پول درآورد! سکه های اولیه که از جنس طلا و نقره بود، جاعلان رو به فکر انداخت تا مواد ارزون قیمت رو با طلا یا نقره خالص مخلوط کنن. بعضیا هم کار راحت تری رو انتخاب کردن و با تراشیدن لبه سکه های طلایی سودهای بی دردسری بردن. سابقه این روش از جعل به ۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در کشور باستانی لیدی برمیگرده که در محل ترکیه امروزی قرار داشت. با اومدن اسکناس و پولای کاغذی، روش جعل هم تغییر کرد. جعل اسکناسای امروزی در ایران هم سابقه ای ۱۰۰ ساله داره.

رویترز انگلیسی با دادن وام به ناصرالدین شاه تونست امتیازاتی از ایشون بگیره. یکی از اونا امتیاز تشکیل بانک شاهی و انحصار انتشار اسکناس در ایران بود. اولین اسکناس بانکی ایران که به طور کامل مثل پولای امروزیه در سال ۱۲۶۹ هجری شمسی از طریق انگلیسیا چاپ شد. حق نشر انحصاری اسکناس از طریق این بانک در سال ۱۳۰۹ تموم شد. “روی قطعات یک تا پنج تومانی امضای رییس بانک به صورت چاپی درج شده بود، ولی قطعات ۱۰ تومانی و بیشتردر هنگام ارسال، امضاء و به مشتری داده می شد تا اصالت اونا تایید شه. هر قطعه اسکناس بوسیله بازرس دولت با مهر بیضی شکلی که منقش به عبارت “توجه و ثبت دفتر دولتی گردید.امضاء مأمور محترم دولت علیه ایران” مهر شده بود.” با ورود اسکناسای جدید به بازار ایران، بعضیا هم به فکر جعل اون افتادن.

اسکناسای قدیمی ایرونی

عمارت قدیمی بانک شاهی در میدام توپخانه تهران

گاف تاریخی اولین جاعل اسکناس در ایران

در مورد اولین تلاشا واسه جعل اسکناسای امروزی در ایران دو روایت هست. موزه پول تصویری رو به عنوان اولین اسکناس جعل شده ایران معرفی کرده که در مورد اون دو داستان هست. بعضیا فکر می کنند این جعل که به خاطر یه اشتباه عجیب شکست خورده موند، در سال ۱۲۹۲ ه.ش از طریق فردی به نام میرزا آقاخان اسکناسی انجام شده. این جاعل حرفه ای هنگام جعل اسکناس دو تومانی در مشهد به جای درج عبارت «قابل پرداخت در مشهد فقط» از عبارت «قابل پرداخت فقط در مشهد» استفاده کرده بود که جابه جایی این یه کلمه باعث مشخص شدن اسکناس تقلبی و دستگیری ایشون شد. با در نظر گرفتن نبود کاغذ و رنگ مخصوص چاپ در ایران، هنوز چگونگی تولید این اسکناس در ابهام باقی مونده.

اسکناس در ایران

اولین اسکناس جعل شده ایران که در مشهد کشف شد

اما این عبارت “قابل پرداخت در مشهد” که کار جاعل رو تموم نشده گذاشت به چه دلیل روی اسکناس درج شده بود؟ در اوایل پیدایش اسکناس در ایران فقط بانک شاهی که شعباتی در مشهد، تهران، اصفهان، تبریز و شیراز داشت، مبادرت به منتشر کردن این نوع پول می کرد پس هر بانک با در نظر گرفتن منطقه فعالیت خود اسکناس منتشر می کرد و این اسکناس ها فقط در منطقه تحت پوشش این بانک قابل استفاده بود. به خاطر همین بانک محل ارسال, نام شهر صادر کننده اسکناسا رو با مهری به دو زبون فارسی و انگلیسی روی اونا ثبت می کرد.  روی پولای اصلی عبارت “PAYABLE AT MESHED ONLY” درج شده بود اما میرزا آقاخان با یه اشتباه باورنکردنی در جابه جا شدن دو کلمه انگلیسی و چاپ “”PAYABLE ONLY AT MESHED  روی اسکناس موفق نشد از پولای دست سازش استفاده کنه و این جوری بود که اولین جعل اسکناس در تاریخ ایران شکست خورده موند.

اولین اسکناسای ایرونی

اسکناس اصلی منتشر شده در کرمانشاه

روایت دوم اما میگه اولین کسی که در ایران مبادرت به چاپ اسکناس تقلبی کرد شخصی به نام الکساندر ایوانویچ بود. گفته شده اون در شهریور ۱۳۰۹ به همره بعضیا در زیرزمینی در جنوب تهران، اسکناسای جعلی یه تومانی چاپ می کرد.  اما با در نظر گرفتن اینکه ایوانویچ فقط یه تومانی جعل می کرد، روایت اول به واقعیت نزدیک تره. هم اینکه در مقاله ای که به نوشته دکتر علی شرقی، اقتصاددان و پژوهشگر ایرونی در دایره المعارف ایرانیکا در زیر سرفصل  ESK منتشر شده، از جعل حرفه ای آقاخان اسکناسی به عنوان اولین جعل اسکناس در ایران نام برده شده.

جنگ جهانی دوم با پولای تقلبی

اما جعل پول غیر از منافع شخصی آدما در طول تاریخ معاصر کاربرده های دیگری هم داشته. آلمانا در جنگ جهانی دوم واسه از پا درآوردن اقتصاد انگلستان با کمک ۱۴۲ جاعل حرفه ای، حجم بزرگی از اسکناسای تقلبی ۵۰ پوندی رو وارد ساختار پولی انگلیس کردن. در سال ۱۹۴۳ پخش این اسکناسا شروع شد و هر ماه یه میلیون پوند پول تقلبی به اقتصاد بریتانیا تزریق می شد. سیستم بانکی انگلیس بعد از یه مدت متوجه ورود گسترده پولای تقلبی شد اما جمع آوری این پولا از بازار تا ۲۰ سال بعد هم ادامه داشت. در آخر کار به جایی رسید که بانک مرکزی انگلستان در معاملات رسمی فقط اسکناسای ۵ پوندی رو به رسمیت می شناخت.

امروزه و با پیشرفت تکنولوژی، نکات ایمنی پیچیده ای در طراحی و چاپ اسکناسا استفاده کرده می شه. به کار گیری مرکب با رنگ متغیر، جنس کاغذ و نقش زمینه اون، به کار گیری تصاویر پیچیده، نوشته های خیلی خیلی ریز، وجود نخای امنیتی و … یه تیکه از این تصمیمات هستن. اما جاعلان هم به همین نسبت پیشرفت کردن و بازم در تموم دنیا مشغول به کار تولید پولای تقلبی هستن

 

زندگینامه میلیونرهای خودساخته

فواید گوش دادن به موسیقی واسه بدن

noindex

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *