مرگ رویدادیه که به حکم قانون گذار آثار حقوقی زیادی به دنبال داره. مثل اینکه مالکیت قهریِ (و نه ارادی) وراث نسبت به داراییِ متوفی از مهم ترین این آثار و لازمه ی اِعمال اون، تقسیم ماترک باشه. بخاطر این، در مقاله پیش رو سعی می شه تا مراحل تقسیم ماترک، رو مورد بررسی قرار بدیم.



اقدامات لازم جهت تقسیم ماترک

۱. انحصار وراثت

بازماندگانِ متوفی واسه انجام اقدامات مربوط به ترکه (یا همون ماترک که هر دو تعبیری واسه داراییِ به جا مونده از متوفی هستن) باید ثابت کنن که در زمانِ فوت، از وراثِ متوفی بودن.

این اثبات حتما از راه گواهیِ انحصار وراثت انجام می شه که واسه اخذ اون باید خواسته نامبرده، به همراه گواهی فوت و شناسنامه ی متوفی، کپی شناسنامه ی وراث، استشهادیه ی محضری مبنی بر انحصار ورثه به افراد معرفی شده و گواهی مالیات بر ارث (اگه متوفی قبل از سال ۱۳۹۵ فوت شده باشه) به شورای حل اختلاف آخرین محلِ اقامتگاه یا سکونت متوفی تقدیم شه.

شورا بعد از بررسی مدارک، اقدام به نشر آگهی می کنه و اگه بعد از یک ماه از تاریخ پخش، اعتراضی به اون نشده باشه، گواهی مزبور رو صادر نشون میده، وگرنه جلسه ای به خاطر روشن شدن موضوع با حضور وراث و شخص معترض تشکیل می ده.

اشخاصی که گواهی یا تاییدِ نامبرده رو دریافت کردن، می تونن ترکه و مطالباتِ متوفی رو از کسائی که مدیون یا متصرفِ ثروث هستن مطالبه کنن.

۲. مهروموم ما ترک

مهروموم اقدامیه که به خاطر حفظ ماترک از هر گونه دخل و تصرف مادی و حقوقی -مثل استفاده و نقل مالکیت- انجام می شه. به این صورت که بنا به خواسته ورثه یا موصی له (کسی که متوفی به نفع اون وصیت کرده) یا وصی (کسی که از طرف متوفی واسه اداره اموال تعیین شده) یا طلبکاری که طلبش مستند به سند رسمی یا حکم قطعی دادگاه و ترس از تضییع اموال داره، شورای حل اختلاف اقدام به شکل ورداری از اموال و مهروموم اونا می کنه، چیزی که رفع اونم، تنها به خواسته افراد نامبرده ممکنه.

البته در دو مورد، مهروموم ترکه احتیاجی به خواسته نداره: اول، جایی که شخص در مهمون خونه و امثال اون فوت می کنه و کسی واسه حفاظت از اموالش نیس و دوم، در حالتی که ثروثِ دولتی یا عمومی پیش متوفی به امانت بوده باشه.

۳. تحریر ماترک

شورای حل اختلاف بنا به خواستهِ ورثه یا وصی، اقدام به تهیه ی فهرستی از داراییِ متوفی می کنه؛ در این فهرست، نام کلیه ی اموال منقول و غیرمنقول و بهای اونا، حقوق، مطالبات و البته بدهیای متوفی درج می شه. این عمل که به خاطر تعیینِ دقیق میزان ماترک انجام می شه، تحریر ترکه نام داره.

شورای حل اختلاف، تاریخ تشکیل جلسه ی تحریر رو از راه پخش در یکی از روزنامهای کثیرالانتشار به وراث، بستانکاران و مدیونین به متوفی و افراد دیگر که حقی بر ماترک دارن آگاهی می ده تا در صورت تمایل، در جلسه شرکت کنن.

مطلب مشابه :  - ويژگي‌ها و خصوصيات افراد خلاق

باید توجه داشت که در مدت تحریر، دعاوی و عملیات اجرایی راجبه ترکه متوقف می شه. مثلا اگه طلبکار طبق دریافت طلبش، درصدد مزایده ی اموال محکوم علیه باشه و در همین زمان، شخص گذشته (بدهکار) فوت کنه، عملیات اجرایی به ورثه یا وصی ابلاغ و به زمان بعد از تحریر موکول می شه؛ چه بسا که وراث متوفی پرداخت بدهی رو خودشون برعهده بگیرن.

در علاوه بر باید توجه داشت که در سه صورت تحریر ترکه الزامیه: اول، جایی که در بین وراث، صغیر یا محجور باشه یا از پایه وراثِ شخص معلوم نباشن، دوم، حالتی که بعضی از وراث ترکه رو رد کرده باشن و در آخر زمانی که متوفی تبعه ی خارجی باشه.

۴. قبول یا رد ترکه

واکنش وراث نسبت به ترکه به سه صورت قابل تصوره: در حالت اول وراث، ترکه رو به طور مطلق قبول و پرداخت کلیه ی بدهیای متوفی رو برعهده می گیرن. در اینجور حالتی فرض بر اینه که ترکه، کفاف پرداخت بدهیا رو داره و اگه ورثه مدعیِ نبود کفاف باشه، باید این موضوع رو ثابت کنه (با اثبات اون، دیگر تکلیفی به پرداخت دیون متوفی از اموال خود ندارن). در حالت دوم وراث، ترکه رو برابر صورتِ تحریر قبول می کنن؛ اینطوری فقط تا میزان ترکه، مسئول پرداخت هستن و در صورت نبود کفاف ماترک، احتیاجی به اثبات اون ندارن. در حالت سوم، وراث ترکه رو رد می کنه. باید توجه داشت که مالکیتِ ورثه نسبت به ماترک، به حکم قانون انجام می شه، پس رد کردن اونا به معنای نبود پذیرش مالکیت نیس، بلکه فقط به معنای اینه که پرداختِ دیونِ متوفی رو برعهدهنمی گیرن.

لازم به ذکره که قیمِ محجور یا صغیر، به خاطر رعایت مصالح اونا فقط می تونه ترکه رو به میزان تحریر قبول کنه.

۵. تصفیه ی ماترک

تصفیه ی ترکه به خواسته وصی یا ورثه، به خاطر پرداخت بدهیای متوفی و خارج نمودن مورد وصیت از ماترک انجام می شه. عملیات تصفیه، طبق مورد برعهده ی وصی یا ورثه ایه که ترکه رو قبول کردن و در صورت نبود اونا، دادگاه اقدام به تعیین مدیرِ تصفیه می کنه.

مسئول تصفیه به موجب قانونِ امور حسبی، می تونه هر اقدامی رو که واسه اداره ترکه لازم می دونه بکنه. تصفیه ی ترکه (اگه تا این مرحله انجام نشده باشه)، از راه خروج مورد وصیت، دریافت مطالبات و پرداخت بدهیای متوفی انجام می شه.

باید توجه داشت، طلبکاری که خود رو واسه تحریر ترکه معرفی نکرده، می تونه واسه دریافت طلبش به طرفیتِ وراث در دادگاه صالح اقامه دعوی کنه و اگه پولی به ورثه نرسیده باشه یا واسه تأدیه کافی نباشه، می تونه بر طلبکاران دیگری که سهم خود رو از ترکه دریافت کردن اقامه ی دعوی کنه.

مطلب مشابه :  خودناتوان­سازی و عملکرد تحصیلی

۶. تقسیم ماترک

پس از تصفیه ی ترکه، نوبت به تقسیم ماترک بین ورثه می رسه چراکه طبق ماده ۸۶۸ قانون مدنی شرط قرار گرفتن مالکیت ورثه نسبت به ماترک، پرداخت دیون و وصایای متوفاست.

لازم به ذکره که، خواسته تقسیم ترکه فقط از طرف وراث و در دادگاه صالح (و نه شورای حل اختلاف) قابل طرح شناخته شده و قانون هیچ محدود کردن زمانی واسه مطالبه اون مشخص نکرده؛ پس اگه وراثی پس از گذشت چند سالِ متمادی از فوت مورث، اقدام به طرح این خواسته کنه با مانع قانونی رو به رو نخون شد.

اما تقسیم به چند شکل قابل انجامه: اگه وراث در تقسیم اموال به تراضی رسیده باشن، قاضی توافقات رو صورت جلسه و به امضای اونا میرسوند اما اگه وراث اختلافی داشته باشن و ثروث مورد تقسیم، متساوی الاجزا و دارای ارزش مساوی باشه، قاضی، سهم هر یک رو به مساوات معلوم می سازه و اگه از نگاه ارزش متفاوت باشن قاضی به شکل ی کاهش، حصه ی ورثه رو مشخص می کنه و اگه امکان کاهش نباشه، از راه رد انجام می ده.

مثلا فرض کنین، ماترک زمینی به مساحت هزار متر مربعه و ارزش همه مساحت اون به یک میزانه. قاضی مساحت نامبرده رو به پنج قطعه دویست متری تقسیم می کنه و سهم هر یک از وراث رو از راه قرعه معلوم می سازه اما اگه بخشی از این زمین، ارزش بیشتری داشته باشه، قاضی از راه تقسیم به کاهش، سهم هریک رو مشخص می کنه. به این صورت که به دارنده ی سهم کم ارزش تر، متراژ بیشتری اختصاص می ده تا کاهش بهای اون با افزایش مساحت جبران شه و اگه امکان کاهش نبود، دارنده ی سهم با ارزش، مبلغی پول رو که جبران کننده ی این فرق باشه به ورثه ی دیگر می پردازد.

همونجوریکه توجه شد، واسه تقسیم ترکه مراحل زیادی لازمه اما اگه ورثه بی طی این مراحل اقدام به تقسیم و تعیین سهم کرده باشن، نباید اقدام شون رو باطل دونست. در این صورت طلبکاران متوفی هم می تونن، به هر کدوم از وراث به میزان سهمی که از ماترک برده مراجعه کنه و اگه یکی از وراث توان پرداخت نداشت، طلبکار می تونه دوباره از ورثه ی دیگر مطالبه کنه و اون بعضی وقتا وارثی که بیشتر از سهم خود پرداخته، حق مراجعه به اون دیگری رو داره.

متأسفانه در روش محاکم بیشتر این جور که خواستهِ تقسیم ترکه، قبل از تحریر اون پذیرفته نمی شه. پس اگه شخصی تصمیم داشت که از راه مراجع قضایی، به سهم الارث خود برسه، بهتره واسه اطمینان بیش تر اول خواسته تحریر و بعد خواسته تقسیم ترکه رو تنظیم کنه.


16000تومان


دیدگاهتان را بنویسید