دانلود پایان نامه

حرمت‌ آن.

گفتار ششم: دلایل حرمت باطل از روایات معصومین(ع)
راغب اصفهانی در “مفردات” راجع به معنی باطل می‌گوید:
“باطل نقیض حق است و آن چیزی است که در مقام فحص ثبات ندارد و در فعل و قول بکار می‌رود”۱۳۹
باطل یعنی ناچیز شدن و بیهوده گردیدن و ضد است.
۱- یونس می‌گوید از امام صادق(ع) در مورد غناء پرسیدم و گفتم یکی از عباسی‌ها خیال کرده که جنابعالی غناء را اجازه می‌فرمائید
حضرت فرمود:
“کذب الزندیق ماهکذاقلت له: سالنی عن الغناء فقلت: ان رجلا انی ابا جعفر(ع) فساله عن الغناء ، فقال: اذا میز الله بین الحق و الباطل فاین یکون الغناء؟ قال مع الباطل فقال: قد حکمت۱۴۰
زندیق دروغ می‌گوید: من یک چنین حرفی به او نگفتم که غناء جایز است آن مرد عباسی آمد و از من درباره حکم غناء پرسید، به او گفتم همانا مردی به حضور جدم امام باقر(ع) رسید و از او در مورد غنا پرسید، پس حضرت فرمود: اگر خداوند بین حق و باطل جدایی اندازد پس غناء را در کدامین قسمت قرار می‌دهد؟ آن مرد جواب داد با باطل. حضرت هم متقابلاً به او فرمود، درست قضاوت کردی.
دومین روایت:
فضیل می‌گوید از امام باقر(ع) در مورد این اشیاء که مردم با آنها بازی می‌کنند مثل نرد و شطرنج، پرسیدم حضرت فرمود اذا میزالله الحق و الباطل مع ایهما یکون؟ قال مع الباطل، قال فمالک و الباطل
هرگاه خدای سبحان بین حق و باطل جدایی بیاندازد اینها (نرد و شطرنج) با کدامیک از این دو (حق و باطل) خواهند بود؟
عرض شد: با باطل فرمود پس خیر برای تو در باطل نیست.

گفتار هفتم: دلایل حرمت آلات موسیقی آوازی
بند اول: روایات مناهی از آلات موسیقی آوازی
۱- مرحوم شیخ صدوق به سند خود از فضل بن شاذان روایت می‌کند که امام رضا(ع) در نامه‌اش به مامون نوشت:
“ایمان عبارت است از اداء امانت و پرهیز از همه گناهان کبیره، (از جمله) اشتغال داشتن به آلات موسیقی و اصرار بر گناهان و معاصی”۱۴۱
۲- امام صادق(ع) در حدیث مناهی از پدرانش نقل می‌کند که: “رسول خدا از بازی و سرگرمی با نرد و شطرنج ، و کوبه و عرطبه یعنی طنبور و عود نهی فرمود است)۱۴۲
۳- در موثقه سکونی آمده که رسول خدا فرمود:
“من شما را از رقص و مزمار و نیز از طبلهای بزرگ و کوچک نهی می‌کنم.
“انهاکم عن الذفن و المزماروعن الکوبات و الکبرات”۱۴۳
۴- در روایت تحف العقول امام صادق(ع) فرمود:
“آری مصنوعهایی که انحصاراً استفاده نامشروع دارند و فساد محض از آنها ناشی می‌گردد، نظیر تارها، نی‌ها، شطرنج، و کلیه ابزارهای سرگرمی و موسیقی” ۱۴۴
۵- در کنزالعمال آمده است که:
“رسول خدا(ص) از دایره زدن و سنج زدن و نای زدن نهی کرده است و نیز فرمود من نه خودم از باطل و نه باطل از من است”۱۴۵
۶- باز در کنزالعمال آمده است:
“از گوش فرا دادن به معازف(طنبورها) و غناء بپرهیزید، که این دو نفاق را در دل می‌رویانند کما اینکه آب سبزی را می‌رویاند”۱۴۶
۷- ابن عباس از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌کند که حضرت فرمود:
“ان الله تبارک و تعالی حرم علیکم الخمر و المسیر والکوبه و هوالطبل”
“خدای متعال خمر و قمار و طبل را بر شما حرام کرده است”۱۴۷
۸- قیس بن سعد بن عباده هم نقل می کند که رسول خدا(ص) فرمود: ان ربی حرم علی الخمر و المسیر و القنین و الکوبه.
پروردگار من خمر و قمار و طنبور و طبل را بر من حرام کرده است۱۴۸
بند دوم: روایاتی که از عذاب شخص نوازنده دلالت دارند
روایاتی است که در آنها نسبت به کسانی که آلات موسیقی یا شنیدن موسیقی سازی همواره کار دائمی شان می‌باشد، مثل نوازنده‌ها، موزسین‌ها و مشتریان دائمی کاباره‌ها و دانسینگها و کازینوها، بیان عذاب گردیده است.
۱-“جامع الاخبار” نقل می‌کند که رسول خدا(ص) فرمود:
“صاحب طنبور در روز قیامت در حالی محشور می‌شود که صورتش سیاه و در دستش طنبوری از آتش قرار دارد و بالای سرش هفتاد هزار فرشته ایستاده‌اند که بدست هر کدام از آنها گرزی آهنی است که بر سر و صورتش می‌کوبند. و صاحب غناء (آواز لهوی) از قبرش کور گنگ و کر بیرون می‌آید، و زنا کننده و صاحب نای(سورنا) و صاحب دایره هم این چنین محشور می‌شوند۱۴۹

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوع سبک رهبری، ساختار سازمانی، عوامل فردی، روان شناختی

۲- در”فقه الرضا” آمده که:
کسیکه در منزلش چهل روز طنبور و عود یا چیزی از آلات لهو و موسیقی مثل معزفه و شطرنج و امثال آن نگهداری کند، تحقیقاً خشم، و غضب الهی را برای خود خریده است، پس اگر در روز چهلم، بمیرد، فاجر و فاسق مرده است که جایگاهش آتش است و چه بد سرانجامی است.۱۵۰
۳- در جعفریات از امام صادق(ع) از پدرش، از جدش امام سجاد(ع) از پدرش علی بن ابی طالب نقل شده است که حضرت فرمود: “قیامت بر ضرر کسانی (قومی) تمام می‌شود که با دایره‌ها و طنبورها می‌نوازند” ۱۵۱
۴- پیامبر اکرم(ص) در وصیتش به علی(ع) فرمود:
یا علی، سه چیز قساوت قلب می‌آورد، گوش فرا دادن به لهو، و در جستجوی صید حرکت کردن و رو آوردن به درگاه سلطان۱۵۲
بند سوم: اجماع
۱- مرحوم مقدس اردبیلی “در شرح ارشاد” کتاب شهادات صریحاً ادعای اجماع در مساله حرمت آلات لهو و موسیقی کرده و می‌فرماید:
” و شاید تحریم کل اینها [مزمار، عود، دف، سنج] و غیر اینها از جمیع آلات موسیقی مثل طنبور و طبلها و غیره، نزد ما جنبه اجماع داشته باشد و اخبار عامه (اهل سنت) فی‌الجمله و خاصه(شیعه) براین معنا دلالت دارند، … سپس استعمال آلات موسیقی، و گوش فرا ددن به صدای آنها از نظر کتاب و سنت حرام می‌باشد و اجماع نیز در این مساله بعید نیست”.۱۵۳
۲- مرحوم نراقی در “مستند می‌گوید”
اشتغال به آلات لهو و موسیقی و استعمال آنها حرام می‌باشد، چنانچه در اکثر کتب فقهاء ما بدان تصریح شده است: شیخ طوسی در نهایه، و ابن ادریس در سرائر و محقق در شرایع و مختصر النافع، و علامه در قواعد و ارشاد و تحریر و تذکره و شهید اول در دروس، و شهیدثانی در مسالک، و محقق سبزواری در کفایه و دیگران ذکر کرداند، که صاحب کفایه مخالفی در حرمت آن بین اصحاب نمی‌شناسد.۱۵۴
و علامه مجلسی در حق الیقین بین علماء شیعه نفی خلاف کرده، مقدس اردبیلی در شرح ارشاد ادعای اجماع نموده و بعضی مشایخ معاصر، طبق ظاهر عبارات آنها، حکایت اجماع کرده‌اند و ظاهراً اجماع آنها جنبه تحقیق دارد(نه صرفاً نقل اجماع باشد).۱۵۵
۳- مرحوم علامه مجلس در “حق الیقین” می‌گوید:
“میان علمای شیعه، در حرمت استعمال آلات موسیقی، مانند طنبور و عود و نای و دف (دایره) و امثال اینها خلافی وجود ندارد. اما در کبیره بودن اینها خلاف است و کسی که غناء (آواز لهوی) را کبیره داند، اینها را به طریق اولی کبیره می‌داند. و بعضی از علما دف بی سنج را در عروسی و ختنه سوری تجویز کرده‌اند، و بعضی مطلقاً حرام می‌دانند و این احوط است” ۱۵۶
۴- صاحب مفتاح الکرامه می گوید:
“من چهل تا کتاب مطالعه کردم و در این چهل کتاب اجماعی در مساله غیر از این چند تا نیافتم اما در هر حال مساله (حرمت آلات موسیقی) اجماعی است”۱۵۷.
۵- صاحب جواهر می‌گوید:
“در اینکه عود و سنج و دیگر آلات موسیقی (لهوی) حرام است، خلافی نیست. یعنی نوازنده و شنونده‌اش را فاسق می‌گرداند، بلکه هر دو نوع اجماع (محصل و منقول) براین معنا وجود دارد”۱۵۸
۶- شیخ طوسی در “خلاف” کتاب الشهادات مساله ۵۵ می‌فرماید:
“غناء حرام است اعم از اینکه در صوت خواننده باشد یا آهنگ نی، یا سازهای زهی مثل عودها و طنبورها ورودها و غیر اینها، و اما دایره زدن در عروسیها و ختنه سوریها مکروه است. و شافعی گفته، صوت خواننده و نی مکروه است و منعی ندارد و نواختن تارها کلا حرام است و دایره زدن در ختنه سوریها و عروسیها مباح می‌باشد..).۱۵۹

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان با موضوع ترک فعل، مجنی علیه، قتل عمد، رابطه سببیت

نتیجه
یکی از معانی اجماع اتفاق نظر است، اتفاق نظر علمای اسلام یا علمای شیعه درباره حکم شرعی است. اجماع نزد اهل سنت در کنار کتاب و سنت دلیلی مستقل محسوب می‌شود ولی در فقه شیعه اجماع دلیل مستقلی نیست و تنها در صورتی اعتبار دارد که کشف از قول یا فعل یا تقریر معصوم باشد با توجه به این مطالب اجماع در حرمت موسیقی و غناء نمی‌تواند دلیل مستقلی باشد بلکه فایده اجماع این است که تایید دلالت آیه و روایت می‌باشد یعنی همه فقهای شیعه در فهم معنای آیه یا روایت اتفاق نظر دارند و می‌تواند دلیل محکمی بر حرمت و غنا و موسیقی به حساب آید.

فصل سوم:
بررسی نظریه حلیت موسیقی و غناء و فروعات و احکام آن

مبحث اول: دلایل حلیت موسیقی و غناء

گفتار اول: نظرات فقهای پیشین و فقهای معاصر در حلیت موسیقی و غناء
گفتار دوم: دلایل و مستندات حلیت موسیقی
انصراف
روایاتی که موید صوت زیباست
جواز غناء در اعیاد و ایام فرح
جواز غناء در عروسی‌ها
صوت زیبا در قرائت قرآن
روایاتی که دلالت بر جواز “حداء” دارند
روایاتی که دلالت بر جواز “نوحه گری” دارند
“قول زور” و “لهو الحدیث” به عنوان مصادیق غناء
باطل بودن غناء از نظر عرف

گفتار اول:نظرات فقهای پیشین و فقهای معاصر در حلیت موسیقی و غناء
اقوال فقهای متقدمین
۱- نظر فیض کاشانی: مرحوم فیض کاسانی در خصوص مسأله غنا و موسیقی می فرماید: اصل این پدیده حرام نیست، مگر آنکه حرامی از خارج بدان ضمیمه گردد. در کتاب شریف “وافی” بعد از نقل روایات می فرماید:
“از جمیع اخباری که در این مورد وارد گردیده بدست می آید که حرام بودن غناء اختصاص به آنچه که متعلق به آنست می باشد (نه خود غنا)
همچون گرفتن اجرت و دستمزد یا آموزش و گوش فرا دادن به آن یا خرید و فروش کنیز خواننده که همه اینها در عصر خلفای اموی و عباسی چنین متعارف بوده که زنهای نامحرم در مجالس مردان با اشعار و سخنانی زشت و باطل، و همراه با سازهائی نظیر عودها و نی ها و امثال اینها آوازه خوانی می کردند.
آری! حرمت غناء اختصاص به اینها دارد نه غیر اینها چنانچه قول امام (ع) هم در جواب [آن مرد که عرضه داشت من کنیز خواننده ای را می خرم تا با خوانندگیش مرا سرگرم سازد، به نظر شما چطور است؟ حضرت فرمود:عیبی ندارد، زیرا مردهای نامحرم که بر او وارد نمی شوند]
“اشعار به این بیان ما دارد”۱۶۰
مرحوم فیض کاسانی پس از ذکر عبارت “استبصار” می فرماید:
“بنابراین شنیدن غناءیی که متضمن اشعاری است که: بهشت و دوزخ را بیاد انسان میاندازد و یا به سوی آخرت تشویق می کند و یا توصیف کننده نعمات پروردگار جبارند و یا متذکر عبادات و ترغیب کننده در خیرات و زهد در فانیات و امثال اینها عیبی ندارد، کما اینکه آنچه در حدیث (من لا یحضره الفقیه) آمده اشاره به این مطلب دارد.
آنجا که امام (ع) فرمود [بهشت را به یاد تو می اندازد].
و علت اینکه می گوئیم این خوانندگیها که متضمن محاسن مذکور است

 
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید