دانلود پایان نامه

نیکو آواز خواندن است و نهی از آهنگها و نغمات مبتذل و فاسدی که خاص فاسقان و گنهکاران است، ترجیع انواع حق و باطل است ترجیع نوحه خوانان و رهبانان در آن زمان(بنی امیه و بنی عباس) از گونه‌های باطل آن است این گونه ترجیع منهی و مذموم بوده ولی به نغمات اصیل و سنتی عرب سفارش شده است، ائمه بزرگوار از بالاترین مظاهر صوت زیبا و دلربا برخوردار بوده‌اند آنچنان که هر مستمعی بدان جلب شده و چه بسا افرادی که با شنیدن آن مدهوش و از خود بی خود می‌شده‌اند بدون شک طبیعت آوازهای مترنم متوازن مرجع این آثار می‌باشد بنابراین هرگونه از خودبی‌خود ‌شدنی در اثر استماع نغمه‌های موسیقی اینگونه نیست که مذموم و غیر شرعی باشد زیرا همان طور که استماع آهنگهای لهوی و فاسد خرد را از انسان ربوده و مستی و شهوت را بر او غالب می‌کند. شنیدن آوای زیبا موزون و نغمه گونه همراه با مضامین بلند از قبیل آیات الهی و سخنان حکمیانه و غزلیات عارفانه نیز فطرت زیبا جویی آدمی را بیدار و آثار روحی عمیقی را به بار می‌آورد.

مبحث دوم: مستثنیات غناء آوازهای که فقهاء آن را مجاز دانسته‌اند

گفتار اول: غناء در مرثیه خوانیها
گفتاردوم: غناء در قرائت قرآن
گفتار سوم: غناء در عید فطر و عید قربان به هنگام شادی
گفتار چهارم: حداء
گفتار پنجم: غناء در عروسی‌ها هلهله و هوراء

گفتار اول: غناء در مرثیه خوانیها
جمعی از فقهاء غناء را در مرثیه خوانیها از حکم حرمت استثناء کرده اند و گفته اند: در مراثی سیدالشهداء و ائمه اطهار سلام الله علیهم اجمعین اگر اشعاری با کیفیت غنایی خوانده شود اشکالی ندارد.۱۹۴
مرحوم مقدس اردبیلی در “شرح ارشاد” می گوید:
“انه ما ثبت الاجماع الّانی غیرها و الاخبار لیست بصحیحه ضریحه فی التحریم مطلقاً.
“اجماع در حرمت غناء ثابت نیست مگر مطلق در غیر مراثی و اخبار صحیح و صریحی هم که در تحریم مطلق غناء وارد شده باشد وجود ندارد.
سپس بر این مدّعای خودش، مؤیداتی چند ذکر می کند و می فرماید:
الف: گریه و زاری مستحب است و ثواب زیادی دارد.
ب: سیره متعارف در بلاد مسلمین از زمان مشایخ [صدوق، کلینی، مفید طوسی] تا زمان ما همواره این بوده است که در مجالس سوگواری غناء می شده است و کسی هم آنرا انکار نکرده است.
ج: و جایز بودن نوحه گری به وسیله غناء و نیز جواز اخذ اجرت به وسیله آن مؤید دیگری بر این مطلب است.
د: اینکه حرمت غناء ظاهراً به خاطر مطرب بودن آنست.
و در مرثیه ها هم نه تنها طرب نیست بلکه چیزی جز حزن و اندوه وجود ندارد.

گفتار دوم: غناء در قرائت قرآن
مرحوم محقق سبزواری در کتاب “الکفایه” به اطلاق روایاتی که در باب قرائت قرآن وارد گردیده استدلال می کند و می‌گوید:
“قرآن خواندن مطلقاً خوب است، ولو به صورت غناء خوانده شود، زیرا دستور داده شده که
قرآن را با صوت زیبا و قشنگ و چه چه دار (ترجیع) بخوانید این خصوصیات صوتی طبعاً از غناء جدا نیست.۱۹۵
۱- عیدالله بن نسان از امام صادق (ع) نقل می کند که رسول خدا (ص) فرمود:
“هر چیزی زینتی دارد و زنت قرآن آواز خوش است.۱۹۶
۲- پیامبر اکرم (ص) فرمود:
“در قرائت قرآن با صوتت ترجیع کن که خداوند صوت خوب را دوست دارد.
۳- از رسول خدا نقل شده است که فرمود:
قرآن را با صوتهایتان زیبا کنید! زیرا صوت خوب بر حسن قرآن می افزاید.۱۹۷
۴- در حدیث دیگری آمده که رسول خدا فرمود:
زینوا القرآن بأصواتکم. قرآن را با صوتهایتان زینت بدهید.۱۹۸
۵- ابوبصیر از امام صادق (ع) نقل می کند که حضرت درباره معنی ترتیل در قرآن فرمود:
“ترتیل آنست که در قرائت تأمل و دقت کنی و با صوت خوب بخوانی”
“هو أن تمکث فیه و تحسن به صوتک”.۱۹۹
۶- غزالی در “احیاء” نقل می کند که پیامبر (ص) منتظر عایشه بود. عایشه دیرتر آمد. حضرت فرمود: به چه سبب دیرتر آمدی؟
عایشه گفت یا رسول الله (ص) قرآن خواندن مردی را استماع کردم که آوازی خوشتر از آن نشنیده ام.
پیامبر هم برخاست و دیری آن را استماع کرد و فرمود:
این “سالم” مولی (برده)أبی حنیفه است.
الحمدالله الذی جعل فی اُمّتی مثله.۲۰۰
“همه سپاس از آن خدائی است که در میان امّت من مثل او را قرار داد”.

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد با موضوع خرده فروشی، مصرف کننده، مواد غذایی، مصرف کنندگان

گفتار سوم: غناء در عید فطر و عید قربان و هنگام شادی
بسیاری از فقها متعرض این استثناء نشده اند و بدان فتوی نداده اند.
ظاهر اطلاق کلامشان این است که غناء در ایام عید فطر و عید قربان و هنگام فرح و شادی مثل سایر موارد حرام است.
سید حمیری در “قرب الاسناد” از علی بن جعفر از برادرش موسی بن جعفر (ع) نقل کرده که گفت:
از امام موسی کاظم (ع) راجع به غناء در عید فطر و عید قربان و (هنگام) فرح پرسیدم حضرت فرمود:
لا بأس به مالم یعص به.
عیبی ندارد مادامیکه با غناء معصیت نشود.۲۰۱
صاحب جواهر و صاحب وسائل برای این روایت توجیهاتی عنوان کرده اند که می فرمایند:
۱- یا باید حمل بر تقیه کنیم.
۲- یا بگوئیم منظور خصوص عروسی در عید فطر و قربان است.
۳- یا مراد خوانندگی به وسیله شعر است بطوری که به حد غناء نرسد.۲۰۲

گفتار چهارم: حداء
مشهور در میان فقها ما این است که خواندن آواز برای تند راندن شتر درصحرا و بادیه که اصطلاحاً آن را “حداء” می نامند جایزمی باشد.
زیرا همان نشاط و وجدی که ساز و آواز یا سرود یا رجزهای حماسی در انسان ایجاد می‌‌کنند، در حیوان نیز خاصه شتر هم پدید می آورند.

گفتار پنجم: غناء در عروسیها- هلهله و هوراء
جمعی از اعاظم اصحاب گفته‌اند غناء در مراسم عروسی اشکالی ندارد و مرادشان از مراسم عروسی شب زفاف که عروس را به خانه شوهر می برند می باشد. البته مجلس عقد را هم اگر فاصله چندانی نداشته باشد- مثلاً صبح همان روز باشد بدان ضمیمه کرده اند.
صاحب جواهر می گوید:
ظاهراً هلهله اشکالی ندارد، زیرا آن صوت بدون لفظ است و غناء از الفاط است.
و اما هوراء چه بسا از کلام بعضی مشایخ ما بدست می آید که در حال جنگ حلال است، زیرا باعث تشویق و تحریص جنگجو در حال جنگ مشروع می شود.۲۰۳
شیخ انصاری تصریح دارد که:
غناء کنیز خواننده در عروسیها جایز است به شرط اینکه با محرّم دیگری نظیر سخنان باطل و یا آلات لهو (سازها) محرمه و یا شرکت مردان در مجلس زنان همراه نگردد.۲۰۴
مرحوم صاحب از بعضی مشایخ نقل میکند که “مشهور فقهاء به این استثناء قائل شدهاند”
و خودش نیز در ذیل کلام آن را می پذیرد. در ضمن می گوید:
“بله سزاوار است که بر خصوص زن خواننده اکتفا شود نه مرد خواننده و به عروسی نه ختنه سوری و امثال آن.۲۰۵
امام خمینی هم، در مکاسب محرمه خود همین نظر را قائل هستند.۲۰۶
اما دلیل بر این مسأله یعنی جواز غناء در عروسیها روایاتی است که از ابوبصیر نقل شده است:
۱- علی بن حمزه از ابی بصیر نقل می کند که گفت: از امام صادق (ع) در مورد کسب زنهای خواننده پرسیدم حضرت فرمود:
“کسب زنهای خواننده ای که مردهای (نامحرم) بر آنها داخل می شوند حرام است. ولی کسب زنهای خواننده ای که به عروسیها دعوت می شوند عیبی ندارد”.
و آن قول خدای عزوجل است که می فرماید:
“بعضی از مردم گفتار بازیچه را می خرند تا بدون علم مردم را از راه خدا گمراه کنند”۲۰۷
۲- حکم الخیاط از ابی بصیر نقل می کند که گفت امام صادق فرمود:
“زن خواننده ای که عروسیها را همراهی می کند اشکالی ندارد که پول بگیرد”(همان).
۳- ابی بصیر نقل می کند که از امام صادق(ع) درباره اجرت زنهای خواننده‌ای که عروسیها را همراهی می کنند پرسیدم چطور است؟ حضرت فرمود:
“اجرا المغنیه التی تزف العرایس لیس به بأس لیت بالتی تدخل علیها الرجال”۲۰۸
لازمه بی‌اشکال بودن اجرت برای خواننده زن در مجلس عروسی این است که خواندن و شنیدن آوازش نیز حلال بوده باشد.
و ضمناً اگر چنانچه گمان شود که پول گرفتن به خاطر مجرد همراهی کردن عروسی است نه برای غناء نزد عروس، این و هم با ظاهر حدیث مخالفت دارد.
شیخ اعظم انصاری راجع به سند این احادیث می گوید:
“اشکال در سند روایات ابوبصیر است که غیر صحیح می باشد و شهرتی هم که بنا بر وجهی موجب جبران ضعف سند می‌شود ثابت نشده است). آنگاه در پایان نتیجه می گیرد:
“لکن انصاف این است که سند روایات گرچه به ابی بصیر منتهی می گردد اما او خالی از وثوق نیست، بنابراین عمل به آن روایات به تبعیت اکثر فقهاء بعید نیست”۲۰۹
امام خمینی در مکاسب محرمه این روایت أبی‌بصیر را که به طرق مختلف نقل شده صحیحه و قابل اعتماد می‌دانند ۲۱۰
پوشیده نماند که شهید اول در “دروس” و شیخ اعظم انصاری و امام خمینی (ره) و بسیاری دیگر از فقهاء قدیماً و جدیداً در مورد غناء در عروسیها نهایتاً به اینجا رسیدهاند که احتیاط بیشتر (احتیاط مستحبی) در ترک آنست، برای اینکه شخص با تدبیر و زیرک از شبهات اجتناب می‌کند، خصوصاً اگر شبهه در موضوعات باشد.

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان با موضوع مجنی علیه، قتل عمد، مجازات اسلامی، قانون مجازات اسلامی

مبحث سوم:احکام و فروعات

گفتار اول: طرح چند سوال فقهی
گفتار دوم: موسیقی و غناء از نظر مراجع تقلید و پاسخ آیات عظام
گفتار سوم: برگزیده استفتائات حضرت امام خمینی درباره موسیقی
نتیجه گیری
پیشنهادات
منابع و ماخذ

گفتار اول:طرح چند سوال فقهی
بنداول:آیا آلات موسیقی بطور کلی حرام می‌باشد؟
در این فرع سخن این است که آیا حرمت آلات موسیقی اختصاص به سازهائی دارد که در روایات از آنها نامبرده شده یا خیر؟ اعم از آلات مخصوصه و غیر آنهاست؟ اگر قائل به عمومیت شدیم آنگاه باید بگوئیم که حرمت آلات موسیقی هیچ اختصاصی به آلات قدیمه ندارد شامل آلات جدید موسیقی مثل پیانو …. و حتی سازهای الکترونیکی نیز می شود.
مرجع در اینجا روایات باب است.اگر کسی همه این روایات را حجت بداند و ضعف سند آنها را هم با عمل اصحاب جبران نماید، چنانچه از ظاهر و بلکه صریح عبارت “مستند” این معنا پیداست، در این صورت از این اخبار حرمت انواع سازها چه قدیم و چه جدید را استفاده می کند.۲۱۱
بند دوم: آیا تغییرات فیزیکی و هندسی در آلات موسیقی مانع از حکم حرمت می‌شود؟
کلام در این مقام این است که اگر قائل به حرمت آلات موسیقی گشتیم آیا لازمه حکم حرمت موسیقی سازی این است که نوای موسیقی صرفاً از سازهای شناخته شده موسیقی خارج گردد، اگر موزیکی به وسیله مثلاً طشت آشپزخانه یا حلب روغن نباتی یا میز تحریر یا سازی که شکل هندسی یا فیزیکی آن تغییر داده شد اجراء شود در این صورت مشمول حرمت موسیقی سازی نخواهد بود؟
شاید بعضی از فقهاء مثل مرحوم شهید ثانی در “مسالک”۲۱۲ و مرحوم سبزواری در “الکفایه”۲۱۳ و مقدس اردبیلی در “شرح ارشاد”۲۱۴ که جواز دایره (دف) در عروسیها را اختصاص به دایره ای دانسته اند که فاقد جلال

 
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید