دانلود پایان نامه

مورد نیاز ساکنان خود باید بتواند خدمات مورد نیاز روستاها و سکونتگاه ها پیرامون خود را نیز تامین کند. اکثر ساکنان سکونتگاه های پیرامونی و نیز شهروندان این شهر معتقدند که شهر میانراهان نتواسته است به خدمات مورد نیاز آن ها پاسخ مثبت دهد و این شهر جهت تامین مایحتاج آن ها شهری پاسخ گو نمی باشد
۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق
در کشور های در حال توسعه شهر های بزرگ و متوسط با عدم پیوستگی کامل با شهر های کوچک، اکثر سطوح عالی خدماتی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی را به خود اختصاص داده اند و شهرهای کوچک و میانی با ارتباط ضعیف جوامع پایین از خود به صورت فضاهای پیرامونی، حاشیه ای و وابسته درآمده اند.( باقری ، ۱۳۷۵: ۲)
به هم خوردن تعادل و توازن تعداد شهر ها در فرایند توسعه ملی به دلیل تبعیت از توسعه برون زا به شکل و شیوه اسکان و شکل گیری نظام شهری موجود در ایران بیشترین تاثیر را داشته است که مخصول آن شکل گیری یک نظام ناکارآمد و از هم گسیخته بوده ، می باشد .( حیدری ، ۱۳۸۹: ۱۳۵).
از آن جا که شهرها به عنوان وزنه های اصلی نواحی ، حالت تعادل بخشی دارند ، به دلیل نقش چشمگیر شهر های کوچک اندام در این تعادل باید در کالبد و توسعه آن ها اهمیت فراوانی قایل شد لذا تقویت
شهر های کوچک به موازات چارچوب برنامه ملی – ناحیه ای می تواند نتایج بسیار مفیدی در توسعه متعادل ناحیه ای – منطقه ای داشته باشد( حسین زاده دلیر ۱۳۸۰: ۱۱۸)
۱-۴- اهداف تحقیق
هدف کلی :
افرایش کارایی کارکرد های شهری ، شهر میان راهان در راستای توسعه ناحیه ای
اهداف جزئی :
شناسایی امکانات و خدماتی که لازم است در این شهر ایجاد شود ؛
بهبود عملکرد و کارایی شهر در ارتباط با سکونتگاه های پیرامونی .
۱-۵ سؤالات تحقیق
بر اساس آنچه در طرح مسئله و اهداف تحقیق و ضرورت مطالعه بیان شده است سؤالات تحقیق را به صورت زیر می توان بیان نمود :
شهر میان راهان با کمبود چه امکانات و خدماتی جهت پاسخگویی به نیازهای شهروندان و سکونتگاه های پیرامونی مواجه است ؟
برای بهبود عملکرد و کارایی بیشتر این شهر چه اقداماتی لازم است انجام پذیرد ؟
۱-۶- فرضیات تحقیق :
فرض اول : به نظر می رسد مردم شهر میان راهان و ساکنان سکونتگاه های پیرامونی آن از عملکرد خدماتی این شهر ناراضی هستند .
فرض دوم : به نظر می رسد کارکردهای فعلی شهر میانراهان از کارایی لازم برخوردار نیست .
۱-۷-پیشینه تحقیق :
شهرهای کوچک مکان هایی را برای متمرکز کردن خدمات عمومی مختلف مثل ( خدمات بهداشتی ، آموزشی، و تسهیلات توسعه کشاورزی ) برای جمعیت روستایی پیرامون فراهم می آورند. این مراکز شهری حداقل سقف جمعیتی را که بتواند کارایی چنین خدماتی را افزایش دهد تحت پوشش قرارمی دهد ( باجارچاریا، ۱۹۹۳: ۶۸)
توجه به شهرهای کوچک در برنامه ریزی های توسعه در واقع از دهه ۱۹۷۰ مورد عنایت قرارگرفت. در طی این دهه و دهه های بعد سیاست توجه شهرهای کوچک و شهرهای متوسط همواره مد نظر برنامه ریزان و محققان بوده است. درواقع توجه به شهرهای کوچک و میانی به دلیل ناکامی رویکرد های قبلی توسعه می باشد و رویکرد های که اجرای آنها سبب بروز مسائل حادی در بیشتر کشور های در حال توسعه از حیث اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و فضایی گردید( ایزدی خرامه ، ۱۳۸۰: ۱۴۴).
در نیمه ی قرن بیستم مطالعات اندازه شهر، غالباً مبتنی بر سنجش کارایی شهری بود و کارایی را در مقیاس متوسط، بالاتر از دیگر اندازه های شهری می دانست . در نیمه دوم قرن بیستم گرایش به بررسی اندازه شهر در قالب نظریه ها و راهبردهای توسعه مکانی و منطقه ای پدید آمد. آنچه در سیاست های جمعیتی بیشترین مباحث را در اطراف خود برانگیخت رشد سریع جمعیت و تمرکز های فزاینده آن در یک یا چند نقطه شهری در کشورهای مختلف بود.
در بیشتر کشورهای در حال توسعه توجه برنامه ریزان به تمرکز زدایی فضایی – کالبدی سرزمین با هدف توازن بخشیدن به نظام سکونتگاهی و مهار شدن ناهنجاری کلان شهرها، کاهش نابرابری منطقه ای و دو گانگی شهری و روستایی به اتخاذ راهبردهای متفاوتی در زمینه توزیع جمیعت و شهر نشینی منجر شده است . یکی از مهمترین راهبردهای موجود در این خصوص توجه به تقویت شهرهای میانی و کوچک و حمایت از این گونه شهرها در شبکه شهری کشور است (تقوایی و همکاران، ۱۳۸۷: ۳۷)
از جمله تحقیقات انجام شده در مورد کارکردهای شهر می توان به موارد زیر اشاره کرد.
کلارک (۱۹۹۶) در مقاله ی تحت عنوان شهرها جهانی به این نتیجه رسید که پیشرفت های حاصل در ارتباطات توانسته است تاثیرات اصطکاکی زمان و مکان را دستخوش تغییر سازد به طوریکه این تاثیر گذاری جهان را تایک مقیاس قابل مدیریت کوچک کرده است.
موحد و همکاران (۱۳۸۸) در مقاله ی تحت عنوان بررسی نقش و کارکردهای شهرهای میانی در توسعه اقتصادی منطقه ای در شهر بروجرد به این نتیجه رسید که شهر میانی بروجرد به سبب برخورداری از زیر ساخت ها و توانمندی های بالفعل و بالقوه در رفع تعادل اقتصادی و اجتماعی منطقه ای و ایجاد توسعه عادلانه و متوازن در استان لرستان نقش بسیار موثری ایفا می کند.
فرهودی و همکاران (۱۳۸۹) در مقاله تحت عنوان بررسی کارکردهای مناطق شهری در شهر کرج به این نتیجه رسیده اند که مهمترین عامل توسعه این شهر قرارگرفتن آن در حوزه نفوذ شهر تهران می باشد و شهرهای جدید بیشتر به خاطر ناتوانی مادرشهرها در حل مشکلات خود ایجاد می شوند.
ضرابی و همکاران (۱۳۸۶) در مقال
ه تحت عنوان بررسی کارکرد شهرها کوچک در نظام شهری و توسعه ی منطقه ای در استان یزد به این نتیجه رسیدند که کارکردهای جمعیتی شهرهای کوچک در این استان نادیده گرفته شده است و شهر یزد به تنهایی ۵۴ درصد جمعیت شهری استان را در خود جای داده است.
۱-۸ فرایند تحقیق (روش و نوع )
روش مورد استفاده در این تحقیق از نوع توصیفی – تحلیلی است و نوع تحقیق کاربردی می باشد.
ابزار جمع آوری اطلاعات شامل :
روش کتابخانه ای :که با مراجعه به کتاب ها، مقالات و پایان نامه ها ،اسناد و مدارک و عکس ها و نقشه ها اطلاعات متنوعی جمع آوری گردیده است .
روش میدانی: میزان قابل توجهی از اطلاعات با روش میدانی بدست آمده است که شامل مشاهدات محلی ،مصاحبه با مسئولین و شهروندان و بویژه پرسشنامه بدست آمده است.
مراجعه به نهادهای دولتی و خصوصی: مانند شهرداری ها، استانداری ها و خانه بهداشت و سایر ادارات مربوطه برای بدست آوردن اطلاعات، آمار و نقشه ها
۱-۹ طرح نمونه گیری (روش و تعیین حجم نمونه )
جامعه آماری:
جامعه آماری عبارت است از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص (جهانی یا منطقه ای ) دارای یک یا چند صفت مشترک می باشند(حافظ نیا، ۱۳۹۰: ۱۲۰)
جامعه آماری در این تحقیق علاوه بر شهر میان راهان در برگیرنده روستاهای توابع شهر میانراهان و بخش دینور نیز می باشد. پرسشنامه مربوط به کارکردهای شهر میانراهان در خود شهر و همه روستاهای بخش دینور که دارای شورا و دهیاری می باشد تکمیل شده است.
تعداد و روش نمونه گیری
با توجه به اینکه هدف از این تحقیق بررسی نقش کارکردهای اقتصادی و اجتماعی و خدماتی شهر میانراهان وسکونتگاه های حوزه نفوذ روستایی است، ۱۰روستا بالای ۴۰ خانوار موجود در بخش دینور را انتخاب و برمبنای فرمول کوکران به تناسب جمعیت هر روستا در دهستان تعداد نمونه مشخص و سرجمع در نقاط روستایی و شهر میان راهان …..نمونه و نهایتاً به همین تعداد پرسشنامه به عنوان جامعه نمونه تکمیل گردیده است . تعداد حجم نمونه براساس فرمول کوکران با ضریب ۵/۰ + تعداد ……مورد در نظر گرفته شده است.
۱-۱۰ شرح مفهوم ها – اصطلاح و متغیرهای پژوهش
تعریف شهر
شهرها کانون هایی هستند که در آنها آدمی به تصرف و استفاده از کره خاکی دست یافته است که هم برنواحی اطراف خود تاثیر می گذارد و هم از آن ها متاثر می شود و نمودار احتیاجات اقتصادی و اجتماعی آدمی هستند و براساس این احتیاجات بسط و توسعه می یابند.( مزینی ، ۱۳۸۸، ۱۶).
شهر کوچک
منظوراز شهرهای کوچک شهرهایی هستند که کمتر از ۱۰ هزار نفر تا حدوداً ۵۰ هزار نفر جمعیت دارد و دارای بعضی از کارکردهای شهری نظیر خرده فروشی ،بازار یابی ،بخش اداری محلی و مرکز حمل و نقل است .(شکویی، ۱۳۸۰: ۴۱۴).
حوزه نفوذ
حوزه نفوذ عبارت است از بخشی از نواحی اطراف شهر که نیازهای آن اعم از خدماتی و کالا بوسیله آن شهر تامین می شود وسعت و شعاع عملکرد آن را نقش شهر، مرتبه شهر در نظام سلسله مراتبی شهرها، عوامل جغرافیایی نظیر ناهمواری یا عوارض و سرانجام سهولت دسترسی تعیین می کند. علاوه براین فاصله نزدیکترین شهر بعدی نیز در تعیین حوزه نفوذ یک شهر می تواند موثر باشد.(رهنمایی، ۱۳۸۲: ۱۲۰)
تعریف شهروند : شهروند فردی است در رابطه با یک دولت که از یک سو برخوردار از حقوق سیاسی ومدنی و اجتماعی می باشد واز سوی دیگر تکلیف هایی برعهده دارد ( کامیار ، ۱۳۹۳ : ۴۴)

مطلب مشابه :  پروپوزال :الگوریتم ژنتیک

فصل دوم
پیشینه و نظریه های پژوهش

۲-۱ مقدمه
در سلسله مراتب شهری، شهرهای کوچک پس از شهر های بزرگ و میانی قرارمی گیرند و اولین ایستگاه مهاجرتی روستاییان و یا برخورد آن ها با پدیده ی شهر محسوب می شوند ( شکویی ، ۱۳۷۳: ۴۱۴).
در واقع توجه به دولت در سرمایه گذاری در این گونه مراکز از طریق ارتقاء آن ها به شهر و تاسیس شهر داری موجب عینیت یافتن شهرهای کوچک می شود. به عبارت دیگر شهرهای کوچک شکل پذیری خود را مدیون ارتباط تنگاتنگ خود روستاهای پیرامون هستند ، چرا که روستاییان ناچارند برای دریافت خدمات و سایر امکانات کشاورزی ابتدا به روستاهای بزرگ روی آورند. زمانی که مراکز بهداشتی ، آموزشی ، تعاونی های روستایی در روستاهای بزرگ تقویت می شود، روستاییان منطقه اکثراً ترجیح می دهند در روستاهای بزرگ زندگی کنند و سرانجام ادامه این روند منجر به پیدایش شهرهای کوچک می گردد ( شیرازی ،۱۳۷۸: ۲۷).
۲-۲- نظریه مکان مرکزی
اساس این کار این نظریه از کار دو محقق – یکی جغرافیدان ( والتر کریستالر) و دیگری اقتصاد دان (آگوست لوش) بدست آمده است . این نظریه به طور ساده عبارت است از اینکه، هر مکانی که موقعیت مرکزی می یابد ، با تولید و توزیع هر چه بیشتر کالا و خدمات در حوزه های اطراف یا منطقه نفوذ حود به تحکیم موقعیت مرکزی خویش می پردازد ، از این رو مکان هایی که موقعیت مرکزی می یابند خدمات بیشتری را در خود متمرکز می کنند. در این نظریه مرکزیتها با نطامی سلسله مراتبی عمل می کنند و عرضه خدمات هر مرکز به حوزه نفوذ خود همواره تابع نظام ویژه و معینی است . اساس این نظریه سلسله مراتبی ، مبتنی بر جمعیت، فاصله و نقش یا کارکرد است. خریداران، کالاها و خدمات مورد نیاز خود را از نزدیکترین بازار فروش قابل دسترس تهیه می کنند و سطوح مختلف تاسیسات خدماتی ، سطوح مختلف عملکرد ها را سبب می شود ( حسین آسایش ، ۱۳۸۲: ۷۸).
کریستالر در نظریه خود دشت یکنواختی را
در نظر می گیرد که حمل و نقل در آن باسانی صورت می گیرد . جمعیت در آن بطور یکنواخت در سراسر دشت پراکنده شده است و درآمد و تقاضای مشابهی دارند. در این دشت نقاطی به عنوان مکان مرکزی، خدمات اداری و تجاری را به حوزه نفوذ خود ارائه می دهند و مصرف کنندگان نیز برای تامین نیازهای خود به نزدیکترین مکان مرکزی مراجعه می کنند .با توجه به این اصل و تمایل ارائه کنندگان خدمات به سود بیشتر و جلب مشتری آنها را در مکان های مرکزی متفاوت و دور از هم قرارمی گیرد .
مکانهای مرکزی موجود در دست در یک سطح نیستند. بلکه سلسله مراتبی دارند که در آن مکانهای مرکزی با یک کارکرد تا چند کارکرد مشاهده می شوند و در عین حال مکانهای مرکزی سطح بالاتر کارکرد های مکان مرکزی سطح پایین را نیز در برمی گیرند( پاپلی یزدی و دیگران ، ۱۳۸۱: ۱۸).
در نظریه کریستالر ، مفهوم آستانه کالاو خدمات و سپس محدوده بازار فروش کالاو خدمات دارای اهمیت است . آستانه در کارکرد های مکان مرکزی از حداقل سطح تقاضا نسبت به حمایت از یک فعالیت اقتصادی است . در واقع آستان بخشی از یک مکان است که در آن حداقل فروش از طریق یک مؤسسه، یک شرکت یا یک بنگاه اقتصادی برای ادامه فعالیت های اقتصادی صورت می گیرد. به عبارت دیگر آستان حداقل میزان نقوذ بازار است که در آن یک مکان، ناتوان از عرضه کالای مرکزی است بنابراین آستان کالاها و خدمات همواره با آستانه میزان جمعیت در ارتباط است .
حوزه نفوذ بازار برای فروش کالا و عرضه خدمات حداکثر فاصله ایی است که یک مصرف کننده تمایل به طی آن دارد تا کالا و خدمات مورد نیاز خود را با قیمت معین از مکان مرکزی تهیه کند .در مکان مرکزی معمولاً هر کالایی برای فروش ، محدوده فروش ویژه ایی دارد که خارج از آن نمی تواند خریدار پیدا کند( آسایش ، ۱۳۸۲: ۸۰ ) .
۲-۳- نظریه عملکرد شهری در توسعه روستایی
این رویکرد توسط راندینلی و رودل در سال ۱۹۷۶ مطرح شد . راندینلی و رودل مطرح نمودند که شهرهای کوچک بواسطه دامنه کالاهایی که آنها برای ساکنان روستایی تدارک می بینند نقش حیاتی در برانگیختن توسعه در نواحی روستایی در کشور های در حال توسعه ایفا می کنند. در واقع راهبرد شهرهای کوچک، توزیع شهرنشینی با رویکرد پایین به بالاست و این یک واکنش به نارضایتی از رویکرد های بالا به پایین در برنامه ریزی منطقه ایی در کشور های در حال توسعه است. رویکردی که ریشه در تئوری اقتصاد نئوکلاسیک دارد زیرا این دیدگاه چنین استدلال می کند که سرمایه گذاری تولیدی می بایست در مراکز صنعتی شهری به منظور بهره گیری را صرفه جویی های خارجی، تخصیص نیروی کار و فرایند های تشویقی – تجمعی متمرکز شوند ( Omoja 1987

مطلب مشابه :  منابع مقاله درباره علوم کامپیوتری
 

دیدگاهتان را بنویسید