• رویکردهای کلی به اعتماد سازمانی

دو رویکرد کلی نسبت به اعتماد سازمانی و پیشینه های موثر بر آن وجود دارد. دیدگاه ابزاری یا

عقلانی[1]در مقابل دیدگاه رابطه ای[2] بیان می دارد که نفع شخصی اولین انگیزه برای تصمیم به اعتماد افراد است. طبق این دیدگاه افراد هنگامی به هرکس اعتماد می کنند که دلایلی برای این اعتقاد داشته باشند که آن فرد در آینده به شیوه ای مطلوب با انها رفتار خواهد کرد و تعاملات اینده نتایج و بازده های مناسبی تولید خواهد کرد. این دییگاه ابزاری اعتماد پیش بینی می کند که اعضای انجمنهای شغلی هنگامی به مدیریت اعتماد می کنند که آنها کارهایی را برایشان انجام دهد. در این حالت هنگامی که مدیریت تاثیرگذاری بر تصمیمات را به شورای شغلی می دهد ، و اعضای شوراهای شغلی معتقد می شوند که اعکالشان تاثیری مثبت برسازمان به جا می گذارد ، اعضا به مدیریت اعتماد خواهند کرد. اعتماد هنگامی افزایش پیدا خواهد کرد که روابط سودآور تلقی شود. تایلر و دگوی (1995) این دیدگاه از اعتماد را ردبرابر دیدگاه اجتماعی یا رابطه ای قرار دادند. در این دیدگاه قصد به حفظ روابط محترامانه در فرایندهای تصمیم گیری محوری در بحث اعتماد هستند. گرچه نتایج و بازده ها می توانند دارای کارکرد ذهنیت ساز  در اییجاد ذهنیت یک فرد درباره انگیزه ها و مقاصد فرد دیگر داشته باشند ، در مدلهای رابطه ای اعتماد نتایج نقش محوری راندارند. اعتماد به صاحبان اختیار در سازمان در این چهارچوب بستگی به سودمندی مورد امنتظار از همکاری های آینده ندارد ، بلکه بستگی به شیوه ای دارد که با یک فرد رفتار می شود. بر طبق مدل ارز ش گروهی تایلر و لیند(1992) اعتماد هنگامی افزایش پیدا می کند که با افراد یه طور مودبانه و محترمانه رفتار شود به طوریکه این حس به انها منتقل شود که در گروه مهم  و دارای ارزش هستند. برای مثال درجه ای که مدیریت به انجمن های شغلی ارزش می دهد بازتابی از رویه های مورد استفاده در کار با آنهاست (کرخوف[3] و همکاران ، 2003 . تایلر 2003) .

  • نظریه هزینه های معاملاتی
مطلب مشابه :  تجربیات برتر در حوزه سنجش و ارزشیابی | کاملترین نمونه های رایگان سالتحصیلی ۹۷-۹۸

در داخل دیدگاه عقلانی ، نظریه هزینه های معاملاتی[4] بخصوص در داخل سازمانها و شرکتهای کسب و کار و تجاری و البته در سایر سازمانها  نقش روشنی دارد و اعتماد به عنوان یک مفهوم و متغیر نقش اساسی در آن بازی می کند. نظریه اقتصادی هزینه هایی معاملاتی بیان می دارد که کارایی در صرفه جویی کردن ، کارکردی اساسی هم در هزینه های تولید و هم در هزینه های مبادلات و داد وستد است. هزینه های معاملاتی در واقع هزینه های  اداره و تداوم سیستم اقتصادی است. اعتماد ممکن است هزینه های معاملاتی را به طرقی کاهش دهد . اگرچه حداقل کردن هزینه های معاملاتی برای یک سازمان هدف با اهمیتی محسوب میشود، ایجاد محیط همکارانه در سرتاسر آن ، رسیدن به اهداف فرد که برای شرکت ضروری است و اعتماد عنصری حیاتی در چنین محیطی است. پیامدهای این روابط همکارانه فراتر از کاهش هزینه است برای مثال تحت شرایطی با اعتماد بالا، شرکای معامله وقت کمتری بر روی قرارداد های پیش بینی شده یا برنامه ریزی[5]شده      می گذارند زیرا  طرفین اطمینان دارند که نتایج[6] به طور عادلانه ای تقسیم شده است. در چنین حالتی برای همه احتمالات آینده برنامه ریزی نمی شود چون اعضا و طرفین معامله به یکدیگر اعتماد دارند که در نهایت تصمیمات وقضاوتهای منصفانه با تغییر شرایط اتخاذ خواهد شد.بنابراین به طور کلی از این دیدگاه اعتماد بالا باعث کاهش در هزینه و وقت صرف شده و همینطور انرژی می شود و مدیران وقت بیشتری را برای تصمیم گیری و اجرا می گذارند. بنابراین رسیدن به کارایی در سازمان هدف اصلی از افزایش اعتماد در این نظریه است(زانینی ، 2007.ص 26).

مطلب مشابه :  مراحل رشد روانی – جنسی شخصیت

فرض بنیادین نظریه انتخاب عقلانی این است که هر دوی اعتماد کننده و اعتماد شونده بازیگران عقلانی هستند که  سعی در بیشینه کردن سودمندی شان ( تحقق اهداف ، مزایای کسب شده  سود منهای هزینه ها ) بوسیله محاسبات عقلانی با احتساب اطلاعات در دسترس دارند(استومکا ، 2003).

  • اعتماد انگیزه محور

تایلر(2003)  در ادامه تقسیم بندی رابطه ای – عقلانی ،  اعتماد انگیزه محور[7] را مطرح می سازد:

” اهمیت این مطلب در ارزش همکاری اجتماعی از اعتماد نهفته است. اولا اعتماد انگیزه محور بر احترام گذاری و تبعیت از صاحب اختیار ( مدیر ، سرپرست و …)  تاثیر می گذارد. اگر افراد اعتماد داشته باشند که صاحبان اختیاری که با آنها سر وکار دارند برای توجه به رفاه و سعادت آنها برانگیخته شده اند  ، بیشتر مایل به همراهی با صاحبان اختیار در تصمیمات گرفته شده هستند. در یک موقعیت کنترل اجتماعی که در آن صاحبان اختیار اغلب به کارکنان می گویند که هر کاری که می خواهند  نمی توانند انجام دهند ، این توانایی در کسب احترام و تبعیت از سوی کارکنان باعث اثربخشی است. “.

تایلر در ادامه بحث درباره  اهمیت تاثیر اعتماد انگیزه محور بر تبعیت از صاحبان اختیار اظهار می دارد که نکته کلیدی در این راه پیشبینی رفتارهای صاحبان اختیار  در آینده یا در نظر گرفتن رفتارهای گذشته آنان که مورد انتظار است نمی باشد . بلکه این نکته مهم است که افراد چرایی عمل افراد ( مانند فهم انگیزه های آنان ) را دریابند  و نه اینکه در پیش بینی عمل آنها توانا باشند (تایلر،  2003.ص 559

[1] – Instrumental or Rational Models of  Trust

[2] – Relational Model of Trust

[3] – Kerkhof

[4] – Transactional Costs

[5] – Ex- Ante Contacting

[6] – Payoffs

[7] – Motive-Based Trust