تعريف ارزشيابي توصيفي

ارزشيابي توصيفي الگوي كيفي است كه تلاش مي­كند به عمق ­و كيفيت يادگيري همه جانبه دانش­آموزان توجه كند و توصيفي از وضعيت يادگيري آنها را ارائه دهد كه موجب اصلاح و بهبود توسعه مهارت ها و دانشها و نگرش هاي دانش­آموزان شود. ارزشيابي توصيفي شيوه­اي از ارزشيابي تحصيلي ­_تربيتي است كه اطلاعات لازم معتبر و مستند براي شناخت دقيق و همه جانبه فراگيران ­در ابعاد مختلف يادگيري  با استفاده از ابزارها، روش­هاي مناسب مانند كارپوشه، آزمون­ها، مشاهدات­ در طول­ فرايند ­يادگيري _ يادگيري به دست مي­آيد تا براساس­آن­ بازخوردهاي كيفي مورد نياز براي­ كمك  به­ يادگيري­_ ياددهي ­بهتر در فضاي رواني، عاطفي براي دانش­آموز، معلم، اولياء حاصل آيد ارزشياب توصيفي ­از وضعيت ­يادگيري­ آنها ­ارائه ­دهد كه موجب اصلاح­ و بهبود توسعه ­مهارتها و دانشها و نگرشهاي دانش­آموزان­ مي­شود. ارزشيابي توصيفي­با جلوگيري ­از­ فشارها و رقابت­هاي ­زيان­آور در كلاس، محيط ­يادگيري را براي يادگيري ­هر چه مطلوب تر دانش­آموزان آماده  مي­سازد.(بني اسد ،1384،ص6،7 )

ارزشيابي كيفي_توصيفي، شيوه اي از ارزشيابي تحصيلي _ تربيتي است كه اطلاعا ت لازم، معتبر و مستند را براي شناخت دقيق و همه جانبه­ي فراگيران در ابعاد مختلف يادگيري، با استفاده از روشها و ابزارهاي مناسب سنجش، همانند آزمونهاي عملكردي، پوشه كار، مشاهدات در حول فرايند ياددهي _يادگيري را فراهم مي­نمايد، و سپس براساس ­اطلاعات مستند جمع­آوري شده­ي منظم­ و هدفمند، بازخوردهاي كيفي مورد نظر را براي كمك به يادگيري بهتر دانش آموزان در فضاي رواني _ عاطفي مطلوب تر ارائه مي نمايد. (قره داغي ،1389)

ارزشيابي توصيفي، الگويي جديد است كه تلاش مي­كند ­زمينه­اي فراهم سازد تا دانش­آموزان در كلاس درس با شادابي و نشاط، بهتر، و عميق تر، مطالب درسي را ياد بگيرند. بنابراين به جاي توجه افراطي به آزمونهاي پاياني و نمره، روند ياددهي و يادگيري را در طول سال تحصيلي مورد توجه قرار مي­دهد و در راستاي اين توجه، رشد عاطفي و اجتماعي و حتي جسماني دانش آموز را نيز در نظر مي­گيرد.(حصارباني ،1385)

2-4-26-  تاريخچه الگوي ارزشيابي توصيفي

هنگامي­كه مدارس پايه­بندي شدند و به جاي مدارس يك كلاسه با مجموعه­اي از دانش­آموزان كلاسهايي  تاسيس  شد و گروهاي همگن در آن قرار گرفتند و موضوع نحوه ارتقاي آنها به كلاس­هاي بالاتر مطرح شده اين واقعه حدودا در ميانه قرن نوزدهم ­رخ داد در آن هنگام ميزان­ها و استانداردها مشروط و غيرقابل انعطاف وجود داشت.كه برهمان­ اساس ­دانش­آموز ارتقاء پيدا ميكرد . اندك اندك موضوع  تكرار پايه  با  هدف ارائه فرصت اضافي به ­دانش­آموز ضعيف ­براي ­افزايش ­دانش ­خود و يا كسب ­ارتقاء مطرح­ شده­ موضوع­ جالب ­توجه ­پژوهشگران ­شد. سرانجام  در سالهاي ده 1930 با توجه به تغيير نگرش نسبت به ماهيت آموزش ­و تحصيل و روان شناسي دانش­آموز ايده ­ارتقاي­ خود به­ خود مطرح شد كه در آن كودكان جمعابه همراه­ همسالان خود به كلاس ­بالاتر ارتقاء مي­يافتند. در سال هاي دهه 90 كلينتون رئيس­جمهور وقت امريكا نيز الگوي ارتقاء­ خود بخود را به چالش كشاند. اين كار موجب طرح مباحث جدي در علمي تربيتي اين كشور شد ترديدهاي جدي درباره الگوهاي ارتقاء خود بخود از سالها  1970 آغاز شد اما بعد از اين واقعه بسياري از ايالات آمريكا عملا از ارتقاي خودبخود روي برگرداند و به دنبال مشكل ­سومي از شيوه ارتقاء برگشتند برخي هم ­تكرار پايه را جايگزين آن كردند. اين در حالي بود كه هيچ پژوهشي از تكرار پايه خصوصا در3 سال نخست ابتدايي حمايت نميكرده انگيزه اساسي براي روي گرداندن از الگوي ارتقاي خود به خود مسئله استانداردهاي آموزشي است.

جرياني كه به شدت در فضاي آموزشي امريكا و برخي كشورهاي ديگرجلوه كرده است اين جريان تحت عنوان نهضت استانداردها پا به عرصه گذاشت و به دنبال راه حل عملي براي آفت آموزشي كشور بود  سابقه اين طرح در برخي از كشورها حداقل به سال 1993بر مي­گردد كه تحت عنوان ارتقاي خود بخود مطرح شده در ايران نيز اين طرح در سال 1334 اجرا شد اما بعد از مدتي بدون آن كه دلايل ثبت شده اي مطرح شده باشد اين طرح متوقف شد.(شهبازي ،1383،ص54)

2- 4-27- اهداف طرح ارزشيابي توصيفي

مهمترين اهداف طرح ارزشيابي توصيفي رابه شرح زيرگزارش كرده است :

بهبود كيفيت فرايند ياددهي يادگيري .

فراهم نمودن زمينه مناسب براي حذف فرهنگ بيست گرايي.

فراهم نمودن زمينه مناسب براي حذف حاكميت مطلق امتحانات ­پاياني در تعيين سرنوشت تحصيلي دانش آموز.

افزايش بهداشت رواني محيط يادگيري ياددهي و كاهش  فشار رواني ناشي از نظام ارزشيابي موجود.

جلوگيري از باز خورد منفي و دلسردي در نهايت افت تحصيلي دانش­آموزان.

دستيابي به روش­هاي ­قابل انعطاف كه بتوان به­ وسيله آن ­از تلاش همه دانش­آموزان تقدير به عمل آورد.

كاهش تنش رواني در دانش­آموز  و حساسيت زدايي اطرافيان به نمره و تغيير نگرش رواني در دانش­آموزان و تغيير نگرش افراد به ارزشيابي.

مشخص نمودن نقاط قوت و ضعف دانش­آموزان آگاه كردن آنان به طور تحليلي و منطقي به ضعف درسي با روش بهتر و اثر بخش تر.

حفظ حرمت شخصيت و كرامت نقش وتوجه به فضايل اخلاقي دانش­آموزان اصلاح روابط بين معلم و والدين و دانش­آموزان.

فراهم كردن زمينه­هاي احساس موفقيت و ايجاد انگيزه و علاقه در همه دانش­آموزان به يادگيري.(فرهاديان ،1382ص38)

كاربرد ارزشيابي توصيفي آثاري بر روي دانش­آموزان و محيط يادگيري برجاي مي­گذارد كه هر يك، هدفهاي ارزشمند تربيتي تلقي­ مي­شود، كه نظام آموزشي درپي تحقق آنهاست. برخي از اين آثار عبارتند از: بهبود يادگيري، ايجاد نگرش مطلوب نسبت به مدرسه، افزايش بهداشت رواني كلاس درس، افزايش اعتماد به  نفس، افزايش­ روحيه ­نقدپذيري ­در كودكان، افزايش مشاركت دريادگيري، رشد مهارت خود اصلاحي ­و خود تنظيمي، رشد مهارت نقد خود.(حسني واحمدي ،1385) .

2-4-28-  فرايند ارزشيابي توصيفي

فعاليتهاي كه منجر به ارزشيابي توصيفي مي شود براساس تجزيه و تحليل يك يا چند پيشنهاد فرضي و ذهني بنا مي­شود و هدف آزمودن ؤ آزمايش در مقابل واقعيت­هاي عيني است و به واقعيت رساندن حقيقت ها است از جمله­ويژگي­هاي ­­مهم ­ارزشيابي ­توصيفي استمرار بازخورد است  ­بدون بازخورد عملا جهت­گيري اصلاحي ارزشيابي توصيفي از چهره ارزشياب رخت بر مي بندد و بازخوردها بر دو نوع است :

  بازخورد رسمي                       بازخورد غيررسمي

بازخورد رسمي و بازخورد غير رسمي مي­­تواند فردي يا جسمي، تكويني و پاياني مي­باشد مثلا كارنامه توصيفي همان بازخورد رسمي پاياني است كه به صورت فردي ارائه مي­شود و معلم درجريان ياددهي_ يادگيري هدايت دانش آموزان را به پيش مي­برد و ارائه كار پژوهشي تيمي بازخورد جمعي است(سايت

ارزشيابي توصيفي در بازخورد داراي خصوصياتي است .

– افزايشي بودن : ارزشيابي توصيفي در مرحله اول محقق در پي جمع آوري اطلاعات و سازمان دهي درباره با بيان مجدد است و در حد يادگيري است و براي آنچه كه قبلا داشته و شناخته شده است دانش  اضافه نمي­كند.

– نظم داشتن: استفاده از روش­هاي دقيق و منظم كه تجزيه و تحليل منطقي را مقدور مي­سازد از خصوصيات ارزشيابي توصيفي است .

– تخصص طلبي: در انجام فعاليتها براي رسيدن به بازخورد نياز  به تخصص است دانش­آموز بايد آنچه را كه درباره ارزشيابي توصيفي شناخته شده است بداند و مطالب وابسته ، نزديك به موضوع ارزشيابي توصيفي رابه خوبي مطالعه كند و از روش هاي لازم  براي تجزيه  و تحليل موضوع ارزشيابي توصيفي آگاه باشد.

– منطقي و عيني بودن : هدف آزمودن و آزمايش فرض ارزشيابي تحقيقي و به اثبات آن فرض كه در بازخورد مي­توانيم  به آن برسيم .

– داشتن صبر و شكيبايي : داشتن صبر و شكيبايي در فعاليت هاي ارزشيابي توصيفي از ضروريات است

– جرات طلبي و دقت طلبي دركار.(نادري ،سيف نراقي ،1376،ص42-44)

2- 4-29- ويژگي­هاي طرح  ارزشيابي توصيفي

2- 4- 29-1- پويايي : ويژگي پويايي در ارزشيابي توصيفي نه به معني مكرر، بلكه به معني رشد دهنده است متاسفانه ارزشيابي مستمر كه اشاره به اين مفهوم اساسي دارد. در عمل ­و در جامعه آموزشي كشور به مفهوم­ مكرر و تكرارشونده ­معني ­شده است گر چه اين ­معني را در بدو امر درست به ­نظر نمي­رسد اما كامل نيست. هر جا يادگيري هدفمند رخ دهد نوعي ارزشيابي را در خود دارد. اگر يادگيري را جرياني پيوسته بدانيم ­كه از مبادي­ آغاز مي­شود و به پيامد و نتيجه مي­رسد ارزشيابي هم­ جرياني پيوسته است كه از مبادي آغاز مي­شود و به پيامد نتيجه ­مي­دهد. اگر جريان ياددهي ­يادگيري را به درستي­ تجزيه و تحليل كنيم خواهيم­ ديد كه ارزشيابي از جريان ياددهي _ يادگيري جدا نيست آن گونه ارزشيابي مي­تواند به يادگيري كمك كند كه اطلاعات مفيد براي معلمان و دانش­آموزان ­از طريق بازخورد فراهم ­آورد كه­ موجب ­بهبود فرايند ياددهي _ يادگيري ­شود. يعني ­از طريق ­اين ­بازخوردها. شواهد بدست­­آمده فرايند ياددهي_ يادگيري ­را با نيازهاي دانش­آموزان ­منطبق­ سازد(بلك­به­نقل­ازحسيني،1384ص74) 

2- 4-29-2-كيفي بودن : ويژگي ديگر ارزشيابي توصيفي، كيفي بودن است امروز گرايش كيفي در پژوهش هاي بسياري از حوزه ها ديده مي­شود. ويژگي كيفي ارزشيابي از سه جهت قابل بحث است نخست به بازخورد برمي­گردد. بازخوردهايي­ كه دانش­آموزان از چگونگي يادگيري خود دريافت مي­دارند به صورت كمي نمره است نمره خود قابل تغيير است و براساس نگاه فرد مي­تواند به گونه­هاي مختلفي تغيير شود در عين حال نمره به دانش­آموز، اطلاعات دقيقي ­از چگونگي­هاي يادگيري­اش منتقل نمي­نمايد. در اين رويكرد ارزشيابي، در موضوع بازخورد و گرايش كيفي ديده ميشود .افزودن اين ارزشيابي توصيفي در جمع­آوري اطلاعات به كمي كردن اطلاعات، نگاه­ افراطي ­ندارد. در حقيقت اطلاعات ­كيفي را از فرايند يادگيري دانش آموزان جمع­آوري مي­نمايد. در رويكرد جديد كه گرايش كيفي دارد به ويژگيهاي عميقتر يادگيري ­توجه مي شود. لذا معلم و شاگرد تحريك مي­شوند كه درگيري عميق تر با مباحث و موضوع ها را داشته  باشد. اين به معلم، امكان مي­دهد كه درك و شناخت جامع­تري از دانش آموز پيدا كند با اين وصف كاملا روشن ميشود كه مهارت ارزشيابي، يكي مهارتهاي اساسي و بنيادي، حرفه معلمي است، كه بايد متناسب با گرايشهاي جديد باز تعريف شود.(حسني، 1384)

2- 4-29-3-عملكرد گرايي : اين موضوع كه بازخوردها بايد متوجه انتظارات آموزشي باشند. اشاره مجددي به ويژگي پوياي است و همچنين بيانگر ويژگي ديگري است كه تاكيد بر عملكرد دارد يعني ارزشيابي توصيفي به نوعي عملكردگراست. عملكردگرايي به اين معنا است كه معلم درپي آن است كه ببيند چه تحولاتي در كودك در حين فعاليتهاي يادگيري رخ داده است و واقعا كودك در عمل چه تغييري ­كرده است امروز در دنيا گرايش گسترده­اي به اين موضوع وجود دارد كه ارزشيابي شكل عملكردي به خود بگيرد يعني تلاش مي­شود معلمان از نحوه چگونگي به كارگيري دانش­ها و مهارت­هاي كسب شده دانش­آموزان در عمل ارزشيابي انجام دهند، تجربه نشان­ داده  است كه اين­گونه ­ارزشيابيها­ براي­ دانش­آموزان جذاب­ و با معني است.(رستگار ،1382، ص106)

2- 4-29-4- فرايندي : به نظر برخي روانشنسان يادگيري نتيجه نيست بلكه فرايند است بيشتر روانشناسان شناخت گرا چنين ديدگاهي درباره يادگيري دارند و اين سنجش نشان از برجسته شدن ­و اهميت فرايند يادگيري است بر اين اساس وظيفه  نظام­آموزشي پركردن ذهن اطلاعات محيطي نيست بلكه مواجهه ذهن با جهان و كسب تجربه و پردازش ­اطلاعات ­توسط ­ذهن ­است ­و خود دانش­آموز محور اساسي يادگيري­ است كه ­با خود راهبري­ و خود ارزشيابي بنيادهاي دانش خود را پي­ريزي  مي­كند. در اين نگاه معلم انتقال­دهنده اطلاعات نيست معلم فراهم­كننده­ فرصت­هاي ­يادگيري­ و برطرف­كننده­ مانع­ يادگيري ­است ­و عمدتا نقش  راهنما دارد.(احمدي، 1382ص86)

بزرگترين­ و اساسي­ترين ­مهارتي­ كه دانش­آموزي مي­تواند در مدرسه­ و كلاس­ درس  كسب ­نمايد مهارتهاي فراشناختي است كه ارزشيابي توصيفي بستر مساعدي براي توجه معلم به اين حوزه است بد نيست به اين نكته اشاره شود كه بناست اين سخن پيامبر اكرم(ص) در جامعه مسلمين تحقق يابد كه مي­فرمايد زگهواره تا گور دانش بجوي) تنها با عنايت به ايجاد توسعه و مهارت هاي فراشناختي در دانش­آموزان ميسر خواهد بود. در  واقع مهارتهاي فراشناختي لازمه يادگيري مادام العمر است.(احمدي ،1382ص88)

2- 4-29-5-همه جانبه نگري : نظام ارزشيابي سنتي به سبب گرايش كمي­اش، ناچار بود آن دسته از ويژگي­هاي يادگيري را مورد توجه قرار دهد. كه قابليت كمي شدن يعني تبديل به نمره(مقياس فاصله اي) را داشته باشد اين گرايش ناخواسته اين نظام رابه سمت يك جانبه نگري بوده است. در واقع در ارزشيابي سنتي نوع ابزارو نحوه اجراي آن موجب توجه افراطي به سطوح پايين حيطه شناخت­ها شده است. بسياري از اهداف مهم اساسي مورد غفلت واقع شده است.

امروز نيز در نظريه­هاي ­تربيتي رايج در جهان مدرسه به عنوان محيطي تلقي مي­شود كه وظيفه اساسي­اش يادگيري است. لذا در آن به ابعاد مختلف دانش­آموز توجه مي شود و اهداف نگرشي مهارتي و شناختي همه به يك اندازه مورد تاكيد است كاربرد ابزارهاي متعدد در ارزشيابي در مرحله جمع آوري اطلاعات و تحليل آنها و گزارش كيفي فرايندي همه نشانه از ويژگي همه جانبه گرايي است.(حسني،1383،ص89)

2-4-30- ارزشيابي توصيفي چه آثاري به همراه دارد :

هر نوع آوري در نظام آموزشي به دنيا آثار مثبتي است كه مطلوب طراحان نوآوري و مجريان آن است كاربرد ارزشيابي توصيفي­آثاري بر دانش آموز و محيط­ جريان يادگيري برجاي ­مي­گذارد كه ­هر يك از هدف­هاي ارزشمند تربيتي تلقي مي­شودكه نظام آموزشي درپي تحقيق آنهاست برخي از اين آثار به قرار زيرند :

1- بهبود يادگيري : با اين الگو ارزشيابي فرايندهاي ياددهي _ يادگيري بهبود  مي­يابد .اين نوع ارزشيابي به دانش آموزان كمك مي­كند تا عميقتر و بيشتر درگير مباحث درسي شوند به  همين سبب انتظار مي­رود در مجموع يادگيري بهتري در كلاس درس صورت پذيرد وضعيت هاي عملكرد دانش آموز  در  فرايند ارزشيابي بهبود يابد.

2-  ايجاد نگرش مطلوب نسبت به مدرسه : دانش آموزان نگرش مطلوبي نسبت به يادگيري پيدا ميكنند و از آن لذت مي­برند زيرا فضاي خالي از استرس و اضطراب، رابطه انساني قومي بين معلم و شاگرد ايجاد مي كند و دانش آموزان نسبت به يادگيري و به دنبال آن اجزاء عناصر ديگر محيط آموزشي نگرش مثبتي پيدا مي كند.

3-  افزايش بهداشت رواني كلاس : براي هركسي تحصيلات و آموزشهاي رسمي را گذرانده است و اضطراب امتحان تجربه­اي روشن و آشكار است. اضطراب امتحان پديده­اي كاملا شايع در نظام آموزشي است. در نظام هاي ارزشيابي كه عمدتا به هدف گزينش و ارتقاء دانش آموز صورت مي­گيرد. امتحان بويژه به شكل پاياني آن حساسيت زيادي داشته و در عمل اضطراب آور است. براي كودكان در سنين پايين تجربه اين اضطراب­ها آسيب زاست. بي­ترديد با تغيير الگوي ارزشيابي كاهش ارزش و اعتبار آزمونهاي پاياني، اين ترس كم مي­شود و كودكان به براي موفقيت در امتحان و پاسخگويي به پرسش معلم، بلكه براي يادگيري تلاش مي­كنند. با ايجاد جو دوستي در كلاس درس، رقابت جويي شديد و زيان آور نيز از صفحه محو مي شود.

4-  كاهش رفتارهاي غيرارزشي : اثر ديگر اين الگوي ارزشيابي ­در كلاس درس اين استكه رفتارهاي غير ارزشي مانند تقلب به شدت كاهش پيدا مي­كند. اين رفتار در فضايي رشد پيدا مي­كند كه خطاها و اشتباهات دانش­آموزان درحين يادگيري، بسيار بزرگ وبه دليل آنها سرزنش و توبيخ مي­شوند و همين معياري براي تصميم گيري درباره ارتقاء دانش آموز مي­شود ارزشيابي توصيفي تلاش مي­نمايند تا فضايي ايجاد كند كه دانش­آموز خطا و اشتباه را لازمه پيشرفت و رشد بداند. در اين فضا يادگيري، محور قرار مي­گيرد و دانش آموزان از همديگر مي­پرسند كه چه يادگرفته اي؟ نه اينكه چندگرفته اي؟و والدين به­ جاي كنترل نمره هاي فرزندانشان از آنها مي­پرسند امروز چه چيزهايي در مدرسه ياد گرفته­اي ­و دانش­آموزان بدون ترس­ و اضطراب آنچه را ياد گرفته براي مادر و پدرش­ توضيح مي دهد.

5- افزايش اعتماد به نفس : وقتي دانش آموز از معيارها و ملاكهاي عملكرد صحيح در مورد انتظارآموزشي خاص(مانندنگارش،دادن گزارشات وماننداينها)، آگاهي داشته باشد مي­تواند اثر خودش را بررسي و ارزشيابي كند و اين كار باعث مي­شود كودك احساس استقلال و اعتماد به نفس پيدا كند. همچنين بيان قوت­ها، موفقيت­هاي دانش آموز در حين فعاليتهاي يادگيري توسط معلم؛ به افزايش اعتماد به نفس دانش آموز  منجر مي­شود.

6-  افزايش مشاركت ­در يادگيري : علاقه دانش­آموزان به يادگيري و نگرش­ مثبت آنان به مدرسه، مشاركت دانش­آموزان در فرايند يادگيري افزايش مي­دهد .از اين كودكان فعالانه در امر يادگيري درگير مي­شوند. كلي از نشانه­هاي اين درگيري فعال يا يادگيري فعال، در نحوه پرسشهاي آنهاست.

7-  رشد مهارت و خود اصلاحي­و خود تنظيمي : دانش­آموزان توانايي اصلاح و بهبود فرايند يادگيري و خود را كسب مي­نمايند. دانش­آموزي­ كه انگيزه براي آگاهي از وضعيت يادگيري خود دارد، با آگاهي از ضعف و قوت هايش با كمك معلم ياد مي­گيرد كه نحوه يادگيري­ خود را بهتر و موثرتر به ­پيش ببرد و در واقع فرايند يادگيري ­خود را مديريت نمايند.

رشد مهارت­ ونقد خود: در اين روش­ دانش­آموز توانايي ­و مهارت، نقد خود را كسب مي­نمايد و مهارتي كه شرط ضروري حركت پيش رونده و تعالي بخش فردي است. همچنين سعه صدر وي نيز افزايش پيدا مي كند و تحقيقات نشان ميدهد هرگاه روش خودسنجي با ارزشيابي معلم همراه شوديعني معلم به روش فرايندي بازخوردهايي ­مناسب به دانش آموز بدهد. عملكرد دانش آموز بهبود مي­يابد(حسني-احمدي، 1384)

2-4-31-  ابزارجمع آوري اطلاعات درارزشياي توصيفي

پوشه كار:بخشي از ارزيابي توصيفي مي توان برمبناي نمونه هايي از كارهاي برجسته دانش آموزان (نه همه آنها) در قالب پوشه كار انجام گيرد پوشه كار يك مجموعه هدف­دار و منظم از كار و فعاليت هاي فراگير است كه نشان دهنده تلاش و كوشش و پيشرفت و رشد دست آوردها و موفقيتهاي او مي باشد تا هست اين پرونده در طي جريان يادگيري فرايند تدريس در طول زمان و به تدريج شكل ميگيرد و بيانگر همكاري و مشاركت فراگير معلم و يا مربي وحتي گاهي همكلاسي هاي فرد مي باشد.(فراهاني ،1383 ،ص111)

محتواي پوشه :

– نوشته هاي دانش­آموز كه حاكي از كوشش­هاي دانش­آموز.

– پوشه­هاي تهيه شده به وسيله دانش­آموز.

– گزارش­هاي پژوهش دانش­آموز.

– تمرينات املاء و جمله نويسي.

– گزارش­هايي از فعاليت هاي كلاس و خارج از كلاس.

– كارهاي هنري.

– داستانهايي مرتبط با اهداف درسي كه بوسيله دانش آموز تهيه شده است.(حسني ،احمد،1384ص106).

چرا بايد از پوشه كار استفاده كنيم :

استفاده از پوشه كار در برنامه درسي معلم به دلايل زيرتوصيه مي شود:

– دانش آموز از طريق ارائه­كار خود از طريق پوشه كار فرصت پيدا مي­كند تا ميزان تواناي­ها دانش خود را مستند سازد.

– پوشه دانش آموز به او امكان ميدهد تا شاهد رشد و پيشرفت خود باشد و اعتماد به نفس او را  افزايش مي­دهد.

– پوشه فرصت شناخت و اصلاح ­اشتباهات ­را به ­دانش­آموز ميدهد اين كار توان ريسك كردن، نهراسيدن از اشتباه، جرات­ پذيرش ­اشتباه و اصلاح آن را به او ميدهد و به اين ترتيب دانش­آموز را در فرايند آموزش خود سهيم مي­سازد.

– پوشه به دانش­آموز فرصت ميدهد تا بين آموخته­هاي قبلي و جديد ارتباط برقرار كند.

– پوشه كار دانش­آموز ابزاري براي تعامل ، هم كلاسيها و معلمان و والدين است.

– مرورپوشه كار دانش­آموز به معلم امكان مي­دهد تا با اطمينان بيشتر و براساس دلايل مستند در مورد دانش­آموز  قضاوت كند. 

– مرور پوشه كار دانش آموز به والدين امكان مي­دهد تا در جريان پيشرفت فرزندانشان قرار گيرند. نقاط ضعف او را بشناسند و نقش مثبت، سازنده و فعالي در هدايت­ تحصيلي ­او داشته باشد. زمانيكه قرار است دانش­آموز موردي را كارهاي خود را براي ­نگهداري ­در پوشه انتخاب كند فرصتي براي تمرين تصميم­گيري آگاهانه­ و قضاوت مسئولانه پيدا مي كند.

– مرور پوشه كار دانش­آموز به معلم فرصت مي­دهد كه تا قابليت هاي او را به درستي شناسايي و با توجه به تئوري هوش هاي چندگانه براي آموزش او برنامه ريزي كند (رستگار،1386،ص83-84)

امتياز مهم پوشه كار:

رسيدن به خود ارزشيابي توسط فراگير است شواهدي از اين كسب توانايي ارزشيابي از خود را در رابطه به يك دانش­آموز پس از وارسي نوشته­هايش و اينگونه اظهار نظر كرده است.به نظر خوب پيش رفتم بعد پيش رفتم كاهش يافت بعد ناگهان پيشرفتم افزايش يافت و اين باز از دفعه پيش بهتر بودم ولي آخرين چيزي كه نوشتم مزخرف بود.(محمدي ،1384)

برگ ثبت مشاهدات (واقعه نگاري ):

برگ ثبت مشاهدات ابزاري است كه ازطريق آن برخي رفتارها و اعمال ويژه دانش آموز در آن ثبت مي شود و تا در هنگام ارزشيابي از آنها استفاده شود.(حسني،1383ص39) اين روش هم توسط فراگيران و هم معلمان و مربيان قابل اعمال و استفاده است در واقع روش واقعه نگاري يا گزارش روزانه به تشريح وتبين رفتار وسط آن اقدام مي­كند. بنابراين ­در صورت وجود وقت و زمان ديدن آموزش به حد كافي­و داشتن مهارت براي نگارش چنين گزارشهاي، اطلاعات ارزشمند و سودمندي ارائه خواهد شد. كه نه تنها شامل نوع و مقدار رفتار يا عملكرد است ­بلكه ­­جنبه­هاي ­روانشناختي، مديريت ­رفتار فردي­مديريت­ رفتار جمعي يا گروهي، خودارزيابي ­و خودراهبري، قدرت­ رهبري­ ديگران، توان سازماندهي برنامه­ريزي، واكنش ها ،بسياري زواياي ديگر نيز تحليل ­و تشريح خواهد شد.(فراهاني ،1384،ص13)

چك ليست (سياهه رفتار):

مجموعه­اي از نشانه ها و شواهدي است كه به يك انتظار آموزشي يا انتظارات خاصي مربوط­ مي­شوند كه بوسيله  معلم­ براساس مشاهدات معمول خود در كلاس درس به فضاي ديگر با توجه به تشخيص خود و ثبت  مي­كند(بني اسد،1384،ص13)

آزمون ها :

آزمون­هاي مداد – كاغذي كه به صورت آزمون درخانه، كتاب باز، عملكردهاي قابل اجرا است. هرگونه رتبه با  نمره خودداري مي شود(بني اسد،1384،ص14)

تكاليف درسي:

 تكاليف درسي يكي از ابزارهاي مهم ارزشيابي توصيفي است و در صورتي كه معلم پيشنهاد و بررسي تكاليف را به خوبي مديريت كند ابزارهايي است كه مي­توان عملكرد دانش­آموزان را سنجيد ارزيابي از تكاليف درسي بايد براساس روش مورد نظر در اين طرح صورت گيرد كه همان روش ارائه بازخوردهايي توصيفي است .(حسني ،1383،ص42)

كارنامه توصيفي:

كارنامه توصيفي با گزارش پيشرفت دانش­آموز ابزاري است كه براي ارائه بازخورد نتايج و عملكرد دانش آموز و معلم در فرايند ياددهي _ يادگيري تنظيم مي­شود. اين گزارش با كارنامه رايج كه صرفا نمرات دانش آموزان درآن درج مي­شود تفاوت بسيار دارد. بنابراين لازم است معلم با اجزاء و ابعاد اين كارنامه و چگونگي تكميل آن آشنا شود. با توجه به اين كه معمولا دانشمندان و متخصصان تعليم و تربيت، شخصيت رابه چهار را به بعد عقلاني، اجتماعي، عاطفي، وجسماني­ تنظيم مي­كند و معتقدند رشد همه ­جانبه دانش­آموز هنگامي رخ مي­دهد كه همه ابعاد شخصيت او مورد توجه و مراقبت قرار گيرد لازم است ابعاد گوناگون شخصيت دانش آموز در گزارش پيشرفت  مورد توجه قرار گيرد(حسني ،كاظمي ،1382،ص39)

بازخورد توصيفي:

اصولا روشهاي نوين سنجش يادگيري و ارزيابي آموخته ها و به صورت توصيفي يا كيفي موضوعي است.كه بدون بازخورد در نظام سنجش معنا و مفهومي نداشته و اساسا سنجش كيفي را از هدف و مقصود آن كه همانا اصلاح فرايند يادگيري ­و به­ كارگيري­ عملي آموخته­ها در زندگي ­روزمره مي­باشد دور ساخته و دچار مخاطره مي­كند. بازخورد در زنجيره سنجش و ارزيابي توصيفي نقش كليدي داشته و حمايت سنجش كيفي به آن وابسته است اهميت وجود و بازخورد به خودي خود تا به حدي است كه برخي وجود آن را مهم تر از ماهيت محتواي اطلاعات بازخوردي است (فراهاني ،1383،ص،170)

هدف معلم از فعال نمودن بازخورد در حين فرايندياددهي _ يادگيري اين است كه اين فرايند را به شكل مستمر با نيازهاي يادگيري دانش­آموزان و انتظارات آموزشي منطبق سازگار كند. اين كار تدريس را واقعيتر و او را از داشتن تصورات غير واقعي درباره  نيازهاي دانش آموزان دور مي سازد(حسني ،1383،ص،33)

2-4-35- دلايل اجراي ارزشيابي توصيفي

– تعيير مقياس فاصله اي صفر تا بيست به مقياس ترتيبي (درحدانتظار،نزديك به انتظار،نيازمند تلاش بيشتر).

– تغييرتاكيد از ارزشيابي پاياني به ارزشيابي تكويني.

– تنوع بخشي به ابزارهاي جمع­آوري اطلاعات شامل آزمونهاي مداد – كاغذ، آزمونهاي عملكردي پوشه كار روش­هاي ثبت مشاهده ، چك ليست، تكاليف درسي، بازخورد گزارش پيشرفت(كارنامه).

– تغيير در ساختاركارنامه

مطلب مشابه :  آشنایی با مهم ترین مفاهیم اقتصادی که هر کسی باید بدونه