تصمیم گیری گروهی چه فرقی با تصمیم گیری تیمی داره؟

خیلی از تصمیمات اساسی در مشاغل سازمانی پس ی مراحل تصمیم گیری گروهی گرفته می شن. اما گروه، تنها مدل کارِ گروهی نیس و باید از مفاهیمی مثل تیم، کار تیمی و تیمای خودگردان جدا شه. دو عبارت «کار گروهی» و «کار تیمی» معمولا به جای همدیگه استفاده می شن، درحالی که کارشناسان این بخش فکر می کنن کار گروهی با کار تیمی متفاوته، چون تیما دسته جمعی تر کار می کنن و سطح مشارکت شون خیلی بالاتره. طبق تعریف جون کَتسِنبَک (Jon Katzenbach) و داگلاس اِسمیت (Douglas Smith)، مشخص ترین فرقای تصمیم گیری گروهی و تیمی عبارتند از:

  • در گروه فقط یک نفر رهبری می کنه، اما در تیما شاهد رهبری مشارکتی هستیم.
  • اعضای گروه دارای مسئولیت پذیری فردی هستن، اما در تیما مسئولیت پذیری فردی و جمعی هست.
  • میزان کارایی در گروه با روشای غیرمستقیم آزمایش می شه، اما امتحان کیفیت کارکرد در تیم به شکل مستقیم و از راه بررسی محصول کار جمعی انجام میگیره.
  • گروه ها معمولا اجرای تصمیمات در پیش گرفته شده رو بعد از بحث و تبادل نظر درباره ی موضوع یا مشکل تحت بررسی و انجام تصمیم، به افراد دیگری محول می کنن، اما اجرای تصمیمات توافق شده در تیم به وسیله خودِ اعضا انجام قبول می کنه.

روشای تصمیم گیری گروهی



۱. روون سازیِ ذهن

در روش روون سازیِ ذهن، اعضای گروه به شکل شفاهی در مورد ایدها یا راهکارهای جانشین صحبت می کنن. جلسات روون سازیِ ذهن معمولا خیلی ساختاریافته نیستن. موضوع مورد بحث باید با جزئیات لازم توضیح داده شه تا اعضای گروه بتونن به درک تقریبا کاملی از ابعاد مختلف قضیه برسن. رهبر گروه که به اون «آسون ساز» هم گفته می شه (یعنی کسی که همکاری بین اعضای گروه رو آسون کردن می کنه)، نظرات تک تک اعضا رو می پرسد و پیشنهادات مطرح شده رو روی تخته ای که در مقابل دید همه اعضا قرار داره، می نویسه. دقت داشته باشین که مرحله «جمع آوری پیشنهادات» با مرحله «آزمایش پیشنهادات» متفاوته. در مرحله جمع آوری پیشنهادات، هیچ یک از اعضا اجازه ندارن پیشنهادات همدیگه رو تا زمانی که همه نظرات مطرح نشده ان، آزمایش کنن. بعد از اینکه همه اعضای گروه نظرات شون رو به اشتراک گذاشتن و دیگر هیچ پیشنهاد جدیدی نبود، حالا میشه مراحل آزمایش لیاقت پیشنهادات مطرح شده رو شروع کرد. گرچه که روون سازیِ ذهن روش مناسبی واسه جمع آوری پیشنهادات مختلف درباره ی موضوع یا مشکلی خاصه، اما حتما روش قدرتمندی جهت آزمایش پیشنهادات مطرح شده یا انتخاب راه حل نیس.

مثل سختیای روش روون سازیِ ذهن اینه که، علی خلاف میل ممنوع بودن قضاوت ایدها در مرحله جمع آوری پیشنهادات، بعضی افراد به دلیل ترس از قضاوت شدن یا مورد تمسخر قرار گرفتن تمایل کافی به مطرح کردن نظرات شون نشون نمی دن. در سالای گذشته، بعضی از گروه های تصمیم گیری به خاطر حل این مشکل به استفاده از نوع مجازیِ روش روون سازیِ ذهن روی آورده ان. در این روش خاص، اعضای گروه می تونن پیشنهادات خود رو از راه ایمیل یا تالارهای گفت و گوی آنلاین به اشتراک بذارن. این روش به کاربران امکان می ده که پیشنهادات شون رو به شکل ناشناس ارسال کنن و اینطوری، نظرات منحصربه فرد و ایده های خلاقانه ی خود رو بی ترس از قضاوت بقیه به اشتراک بذارن.



۲. مناظره ی استدلالی

مناظره ی استدلالی یه جور تکنیک تصمیم گیری گروهیه که به بررسی همه جانبه ی همه پیشنهادات مطرح شده تأکید داره. در این روش، اول اعضای گروه به دو دسته مخالف تقسیم می شن تا در مورد امتیازات و مشکلات راه حلا یا تصمیمات مطرح شده به بحث و تبادل نظر بدن. در روش مثل دیگری که «آدم مخالف خوان» نامیده می شه، یک نفر از اعضا باید مشکلات پنهونی تصمیمات پیشنهادی رو واسه بقیه اعضا روشن کنه. هدف پایانی هر دو روش اینه که گروه از همه نتیجه های تصمیمات خود خبردار شه.

مطلب مشابه :  ارزشيابي توصيفي

۳. تکنیک گروه اسمی

تکنیک گروه اسمی یه جور مراحل تصمیم گیری ساختاریافتهه که اعضای گروه رو به فهرست کردن ایدها یا پیشنهادات شون مجبور می کنه. معمولا از اعضا خواسته می شه که فهرست خود رو به شکل انفرادی تهیه کنن. بعد از اینکه هر کدوم از اعضا فهرست پیشنهادی شون رو نوشتند، همه باید تک تک مواردی رو که فهرست کردن به نوبت مطرح کنن. یک نفر هم باید همه موارد مطرح شده رو روی تخته بنویسد. معمولا صحبتای هر کدوم از اعضا در این مرحله فقط در حد توضیح ایدها و پیشنهاداته، اما هیچکی نباید موارد مطرح شده رو هنوز آزمایش یا قضاوت کنه. بعد از اینکه همه نظرات به اشتراک گذاشته شدن، گروه باید موارد مطرح شده رو به بحث بزاره و طبق درجه کارایی رتبه بندی کنه. در این روش هم درست مثل روش روون سازیِ ذهن ممکنه بعضی اعضا به دلیل ترس از قضاوت بقیه از به اشتراک گذاری پیشنهادات خود دریغ کنن. در تحقیقات تجربی درباره ی تصمیم گیریای گروهی دلایلی به دست اومده که نشون می ده تکنیک گروه اسمی در جمع آوری پیشنهادات اعضا در مقایسه با روش روون سازیِ ذهن تقریبا کارآمدتره.



۴. تکنیک دِلفی

تکنیک دلفی یه جور مراحل تصمیم گیری گروهیه که به ویژه وقتی اعضای گروه در یک جای حضور فیزیکی ندارن، مورد استفاده قرار میگیره. این تکنیک به وسیله شرکت آمریکایی رَند (Rand Corporation) که یک اتاق ِفکر غیرانتفاعی در مورد ی سیاست خارجیه، پیشرفت و تکامل پیدا. اعضای گروه در این تکنیک معمولا به خاطر علم یا تجربه خاص شون گلچین شده هستن. در این تکنیک، هر کدوم از اعضا باید ایدها و راهکارهای پیشنهادی خود رو طی مراحل پشت سر هم از راه ایمیل، فکس یا تالارهای گفت و گوی آنلاین و بولتنای الکترونیکی به اشتراک بذارن. در آخرِ هر مرحله، اعضای گروه می تونن سؤالات شون رو از همدیگه بپرسند و پیشنهادات مطرح شده رو به روشی طبقه بندی کنن. اعضا پس از چند نوبت بحث و بررسی آخرش به یک تصمیم گیری اجماعی در مورد مناسب ترین راه حل ممکن میرسین.

امتیازات و مشکلات تصمیم گیری گروهی

میزان اثر تصمیم گیریای گروهی به عوامل مختلفی بستگی داره. هیچوقت بی در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذار نمیشه گفت که تصمیم گیری گروهی بهتر یا بد تر از تصمیم گیری انفرادیه. مثلا، با توجه به افزایش تنوع جمعیتی در بین نیروی کار، تحقیقات خیلی با موضوع «اثر تنوع جمعیتی بر اثر کارکرد گروه ها» انجام گرفته. کلا، دلایل نشون می ده که این تنوع بسته به موقعیت می تونه مثبت یا منفی ظاهر شه. گروه های دارای تنوع جمعیتی شاید در مراحل آسون تشکیلِ گروه مجبور شن که بر مشکلات اجتماعی پیروز شدن. چاره جویی واسه مثل این سختیا معمولا از سرعت پیشرفت گروه کم می کنه. البته در بعضی تحقیقات هم مشاهده شده که اگه گروه های دارای تنوع جمعیتی با روشِ موثری مدیریت شن، می تونن در مقایسه با گروه های برابر از دید ویژگیای جمعیتی به میزان جور واجور تر و باکیفیت تری از تصمیمات جانشین دست پیدا کنن.

گذشته از اینکه خیلی از عوامل موقعیتی بر میزان اثر گروه ها تاثیردارن، گفته می شه که بعضی نقاط قوت و ضعف تصمیم گیریای گروهی از خودِ این مراحل ناشی می شه و رابطه زیادی به عوامل تأثیرگذار موقعیتی نداره. مهم ترین این امتیازات و مشکلات عبارتند از:

مطلب مشابه :  مزیت استفاده از روش لوله بازکنی با فنر



امتیازات تصمیم گیری گروهی

در شرایط مطلوب، گروه ها می تونن از علم و تخصص اعضا بهره ببرن و با انتفاع از تواناییای منحصربه فرد هر کدوم از نفرات به میزان گسترده تری از راهکارهای مشکل گشا برسن. یعنی، گروه ها به دلیل دسترسی به تعداد زیادتری از راهکارهای پیشنهادیِ باکیفیت می تونن در تصمیم گیریا و حل مشکلات به راهکارهای مؤثرتری دست پیدا کنن. ، تصمیم گیری گروهی معمولا به درک جمعی در مورد نتیجه تصمیمات در پیش گرفته شده میرسه، چون خیلی از افرادی که تحت اثر نتیجه تصمیمات در پیش گرفته شده قرار خواهند گرفت، دقیقا همونایی هستن که در روند تصمیم گیری شرکت داشته و نظردهی کردن. حتی شاید واسه همین در مورد تصمیمات انجام شده احساس مالکیت کنن. این احساس مالکیت موجب پذیرش بیشتر راه حل انتخابی میشه و هم موجب می شه تا افراد ذی نفع طبق اجرای موفق تصمیمات گروه با مسئولیت پذیری بیشتری عمل کنن.

مشکلات تصمیم گیری گروهی

تصمیم گیری گروهی دارای مشکلات پنهونی بی شماریه. معمولا گروه ها در مقایسه با کسائی که انفرادی تصمیم می گیرن، دیرتر به یک تصمیم مشخص می رسن و واسه همین، تصمیم گیری گروهی در زمانی که فورا باید در مورد موضوعی خاص تصمیم گرفته شه، خیلی سخت و رقابت برانگیزه. «گروه اندیشی» مثل عادی ترین مشکلات تصمیم گیریای گروهی به حساب میاد. طبق تعریف ایروینگ یانیس (Irving Janis) در کتاب «قربانیان گروه اندیشی» که در سال ۱۹۷۲ به چاپ رسید، اصطلاح گروه اندیشی یعنی «نابودی بازده ذهنی، واقعیت آزمایی و قضاوت اخلاقی پس ی فشارِ درون گروهی». گروه اندیشی زمانی اتفاق میفته که اعضا در پذیرش و پیروی از چیزی که دیدگاه غالب و سلطه جو در گروه مثل اینکه، تحت فشار قرار می گیرن. پس، نظر اکثریت که در اختلاف با دیدگاه مجبور شده، سرکوب می شه و راهکارهای جانشین به روشی که شایستهه، مورد بررسی تموم و کمال قرارنمی گیرن.

تحقیقات نشون داده که ویژگیای خاص تصمیم گیریای گروهی از عوامل ایجاد گروه اندیشیه. در مرحله اول، گروه ها باید قبل از شروع روند تصمیم گیری در مورد چگونگی مراحل ارائه و آزمایش پیشنهادات با همدیگه به توافق برسن. وگرنه، ممکنه بعضی از پیشنهادات احتمالی بررسی و بعضی دیگر به قدر کافی مورد توجه قرار نگیرند. روشای رسمی تر تصمیم گیری گروهی مثل روون سازیِ ذهن یا تکنیک گروه اسمی به دسته ای طراحی شدن که اعضا بتونن پیشنهادات مختلفی مطرح کنن و همه پیشنهادات هم اون طور که شایستهه، بررسی شن تا از مخاطرات تاثیرپذیری به دلیل گروه اندیشی کم کرده شه. دقت داشته باشین که اگه رهبر گروه بر بقیه اعضا مسلط شه و طوری قدرت نمایی کنه که دیدگاه خودش رو به بقیه اعضا بقبولاند، اعضا ممکنه خیلی زود با دیدگاه تحمیلی رهبر گروه موافقت کنن. علاوه بر اینا، هروقت اعضای گروه تحت فشار استرس یا محدود کردن زمانی باشن، احتمال بروز پدیده گروه اندیشی زیاد می شه. تحقیقات نشون داده که گروه های خیلی منظم، بیشتر در خطر گروه اندیشی قرار دارن.

«قطبش گری گروه» یکی دیگر از مشکلات پنهونی تصمیم گیری گروهیه که به تمایل گروه به انجام جمعی راه حلای تندرو تر گفته می شه. پدیده «تغییر موضع خطر آمیز» مثل نمونه های قطبش گری گروه. این پدیده زمانی اتفاق میفته که تصمیم در پیش گرفته شده در گروه در مقایسه با تصمیمات انفرادی درباره ی همون موضوع یا مشکل خطر آمیزتر باشه. دلیل این پدیده اینه که بعضی وقتا اعضای گروه به هنگام انجام تصمیم جمعی، به اندازه کافی در قبال نتیجه های این تصمیم احساس مسئولیت و تعهد نمی کنن.

برگرفته از: referenceforbusiness.com


دیدگاهتان را بنویسید